Rüya Tabirleri
Açılış  Giriş Sayfası Yap
Favori  Sık Kullanılanlara Ekle
www.ihya.org 10. yilinda
IHYA ÜYE İŞLEMLERİ
Üyeadi:
Parola :
REHBER ANSIKLOPEDISI
SPONSORLU BAGLANTILAR
Secme Konular
· Arabi Aylar
· HANEFi MEZHEBi
· PRATiK BiLGiLER
· HENDEK SAVAşI (Ahzâb Gazâsı)
· KADiSiYE SAVAşI
· ENDüLüS EMEVi DEVLETi
· pH öLçEği (pH Cetveli)
· KENDiR-KENEViR (Cannabis sativa)
· YERMüK SAVAşI
· MUSUL MESELESi

Burayada Bak
· BOYUN
· YAZ
· iMaM-I Eş’ARi (Bkz. Ebü’l-Hasan-ı Eş’arî)
· VALF
· ANJiN
· DEVLET GiRAY HAN-I
· iSLaM EKONOMiSi (Bkz. iktdisâdî Sistemler)
· KAMPANYA
· PATEN; (Bkz. Patinaj)
· TEKRi (Bkz. Sumak)
· TELEPRiNTER (Bkz. Teleemprimör)
· ANDROPOV, Yuriy Vladimiroviç
· COULOMB
· çiZGi
· GöKKüRESi

Son Okunanlar
· TEKERLEK
· çAY (Thea sinensis)
· ABANT GöLü
· BEşiR AğA
· SAç DöKüLMESi
· ABDüLKERiM SATUK BUğRA HAN
· FINDIK (Coryllus avellana)
· KAPLICA
· AHMED FARUKi (Bkz. imam-ı Rabbani)
· çELEBi

Ciltler: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20
Tüm Konular     A B C Ç D E F G H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü W V Y Z

TEKERLEK

Alm. Rad (n), Scheibe (f), Fr. Raue (f), disque (m), İng. Wheel, round disk. Bir eksen etrâfında dönen bir disk veya dâirevî bir çatı vâsıtasıyla dönme hareketi yapabilen mekanik bir düzen. Tekerlekle elde edilen dönme hareketi makinanın temelidir. Öyle ki makinalaşmış medeniyetin onsuz gelişebilmesi düşünülemezdi. Tekerleğin keşfi çok eski zamanlara uzandığından zaman içinde sayısız kullanma alanı ortaya çıktı. Önce kara taşımacılığında yeni bir devir açtı. Sonraları bir seri değişikliklerle işçiliği azaltmak, verimi arttırmak, taşıma hayvanının ve insanın sınırlı kas gücü kapasitelerine destek olan güç kaynaklarının yerini almak üzere makinalar geliştirildi.

Tekerlek prensibinden geliştirilen sâdece birkaç düzeni zikretmek bile tekerleğin yol açtığı gelişmenin, boyutları hakkında bir fikir verir. Dönen miller, makara ve kasnaklar, dişliler, volanlar ve diğer düzenler, türbinler, içten yanmalı motorlar ve elektrik motorları gibi karmaşık düzenler, sıkça kullanılan tekerlek prensibinden geliştirilmiş mekanizmalardan sâdece bir kısmıdır. Bunlardan bâzısı vinç ve dâirevî testerelerde olduğu gibi gücün doğrudan çalışma noktasına uygulanmasını sağlar. Diğerleri, tabiî güç kaynaklarını yeldeğirmeni ve dinamoda olduğu gibi aktarılabilen şekillere dönüştürür.

Tekerleğin çalışması sonsuz sayıda kaldıraç gibi düşünülerek açıklanabilir. Meselâ at arabası tekerleğinde yere değen çember dayanak noktası olmak üzere her parmak bir kaldıraçtır. Lokomotifteki tekerlekteyse dingil dayanak noktası olmak üzere yarıçapın ortasında bir yere bağlanan kol, gücü tekerlek çemberine aktarır. Dingilin sâbit olması hâlindeyse tekerlek çemberine uygulanan kuvvet, bağlanan kolu hareket ettirir. Çeşitli dişli takımları, gücü ve hızı yarıçap uzunluklarıyla orantılı olarak değiştirir. Tekerlek, yükü ileriye çektiği gibi sürüklenen bir cismin aksine sürtünmeyi de azaltır. Böylece at veya insan, sırtında taşıyabileceğinden çok fazlasını çekebilir.

Tekerlek hakkında ilk bilgi, mîlâttan 3500 yıl önce Sümerlerin kullandığı iki tekerlekli araba olarak belirlenmiştir. Diğer bütün keşifler gibi tekerleğin keşfinde de daha önceden bilinen düzenlerin rolü olmuştur. 2000 yıl süreyle büyük ağırlıkların taşınması için yuvarlak cisimler kullanılmış, yükler hayvanlar tarafından sürüklenen ağaç gövdeleri ve kızaklar üzerinde nakledilmiştir. Bu tip kızaklar altındaki gövdelerin kılavuzlarla gönderilmesi taşımayı büyük ölçüde geliştirmiş daha sonra kılavuzların karşılaştığı güçlükleri kaldırmak için gövdenin ortası inceltilmiştir. Böylece gövdenin iki tarafında ilk tekerlekler elde edilmiştir. Nihâyet sâbit dingillere takılıp serbestçe dönebilen tekerlek tipine ulaşılmıştır. Arkeolojik bilgilere göre tekerleğin menşeinin Yakın Doğu olduğu anlaşılmaktadır. Tekerlekli araçlar Sümerlerde M.Ö. 3500, Asurlularda M.Ö. 3000, İndüs Vâdisinde M.Ö. 2500, Orta ve Kuzey Avrupa’da M.Ö. 1000 ve İngiltere’de M.Ö. 500 yıllarında bilinmekteydi. Bu sıra, tekerleğin tek bir menşe’den yavaş yavaş Eski Dünyâ’ya yayıldığını göstermektedir.

İlk tekerlekli araçların birçok mahzurlu yanları olduğundan sınırlı kullanma alanları vardı. Dört tekerlekli araba da hemen iki tekerlekli kadar eskidir. Bunlara hareketli bir ön dingil takılana kadar bütün gövde kaldırılmak sûretiyle yönlendiriliyorlardı. Ayrıca kullanılan öküz veya eşeklerle hız çok azdı. Ancak M.Ö. 2000 yıllarından sonra daha süratli olan atın, Asya steplerinden Mezopotamya’ya gelmesinden sonra iki tekerlekli araba bir savaş aracı olarak kullanılmaya başlandı.

Tekerleğin bir makinaya ilk uygulaması değirmen taşının akan bir suya karşı konulmuş su dolabıyla döndürülmesidir. Bu düzen Yakın Doğudan M.Ö. 1. yüzyılda yayılmış çok geçmeden basit dişliler ilâve edilerek ilk un değirmenleri yapılmıştır. Bundan sonra tekerleğin kullanıldığı yerler gittikçe genişlemiş, su dolabıyla işleyen mekanik çekiçler, mâden öğütme değirmenleri ve dirsekli millerle körükler ve yel değirmenleri geliştirilmiştir.

Dişli çarkların bulunmasından sonra saat mekanizması gibi daha karmaşık sistemler yapıldı. Zamanla bu hususta büyük gelişmeler oldu.


Son takip: 21.11.2019 - 03:55
Konu ile alakali düsüncelerinizi yaziniz:



Ciltler: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

Tüm Konular A B C Ç D E F G H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü W V Y Z


· RUH · FARMAKOLOJi · ADAPTASYON · ERKEK EğRELTiOTU (Dryopteris filixmas) · LiMON TUZU (Bkz. Limon Asidi) · KOLLEKSiYON · HAYVANAT BAHçESi · ZIRH · VAKUM · TüRKü (Bkz. Nazım şekilleri) · VAZELiN · SüLEYMAN çELEBi · FASULYE (Phaseolus vulgaris) · iRTiDaD HAREKETLERi · DERECE · REYHAN OTU (Bkz. Fesleğen) · iKTiSaDi SiSTEMLER · CENaZE · PARLaMENTER REJiM · KRiPTON · DURSUN BEY · ENVERi · MANTARLAR (Mycophyta) · ALi RIZA PAşA · LEASING · ASLiYE MAHKEMELERi (Bkz. Mahkemeler) · şAH şüCa · DEMOKRATiK PARTi · ELEKTRON MiKROSKOBU · LAUE (Max Teodor Felix Von) · EBüSSü’uD EFENDi · çEKiMSER OY · DiNEVERi · HaZiNi · NEVEVi · iSEDAK (Bkz. islâm Ekonomik ve Ticârî işbirliği Dâimî Komitesi) · SüLEYMaNiYE KüTüPHaNESi · YüKSEK SEçiM KURULU (Bkz. Seçim) · SELaHADDiN EYYuBi · LAKTASYON · NuREDDiN CERRaHi · DiViT · ALi SEYDi BEY · ANTiKOR · HALLaC-I MANSuR · KiREçLENME · KARAMüRSEL ALP · DüZLEM (Bkz. Yüzey) · MOLEKüLER BiYOLOJi · HaMiD-i VELi (Bkz. Somuncu Baba) · Minare
· DüNYa · VEYSi · KABURGA · MERCANKöşK (Bkz. Güveyiotu) · ViSKOZiMETRE (Bkz. Viskozluk) · iBRaHiM PAşA SARAYI · KIRIM SAVAşI · UZUN ATLAMA (Bkz. Atletizm) · BAğDAT KöşKü · ROMANYA · iHTiMaLLER HESaBI · GüFTi · KALVEN, Jean · HAVA OTOBüSü · DişBUDAK (Fraxinus) · NEFRiT · iBN-i SEBE’ (Bkz. Abdullah bin Sebe’) · DiVaN-I HüMaYuN · BUZ · SüLFiT işLEMi (Bkz. Kâğıt) · şiNaSi · MiDYE (Mytilus edulis) · FIKIH · NETBOLL · SERASKER · AHMED CEVDET PAşA · HOLOGRAFi · MONARşi (Bkz. Devlet) · IşILDAK · BELAZURi · TARIK BUğRA · TASARI (Teklif) · COLUMBUS, Christopher (Kristof Kolomp) · MARKO PAşA · DöRT HALiFE · çAYLAK (Milvus) · BiNGöL · GATT (Bkz. Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Anlaşması) · MiSKKEDiLERi (Viverridae) · SaMi EFENDi (Yorganizâde)
· Ashabi kiram · Bitkiler · Cumhurbaşkanları · Dünya Devletleri · Dünya Dinleri · Dünya Şehirleri · Evliyalar · Hastalıklar · Hayvanlar · Hükümdarlar · Irklar · Kahramanlar · Latin Alfabesi · Meslekler · Osmanlı Padişahları · Osmanlı Savaşları · Peygamberler · Sağlık Bilgileri · Siyasetçiler · Spor Dallari · Tarihteki Devletler · Türkiye Şehirleri · Yazarlar · İslam Alimleri · İslami Mezhepler · Şahıslar · Şairler

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83


Google
 
Web ihya.org
CepAlem Gazeteler E-Kart E-Kitap Saglik Şiirler Sözlük
Kuran Meali Hadis Namaz Vakitleri Ingilizce Samil Fıkıh Fetva Rüya Tabiri
Kamus Hikayeler Forum Dini Terimler Haberler Oyun Resimler Ilahiler
Terimler isimler Sosyal Kavram Hadis Sözlügü imsakiye
Üniversite taban puanları ilmihal Rehber