Rüya Tabirleri
Açılış  Giriş Sayfası Yap
Favori  Sık Kullanılanlara Ekle
www.ihya.org 10. yilinda
IHYA ÜYE İŞLEMLERİ
Üyeadi:
Parola :
REHBER ANSIKLOPEDISI
SPONSORLU BAGLANTILAR
Secme Konular
· Arabi Aylar
· HANEFi MEZHEBi
· PRATiK BiLGiLER
· HENDEK SAVAşI (Ahzâb Gazâsı)
· KADiSiYE SAVAşI
· ENDüLüS EMEVi DEVLETi
· pH öLçEği (pH Cetveli)
· KENDiR-KENEViR (Cannabis sativa)
· YERMüK SAVAşI
· MUSUL MESELESi

Burayada Bak
· KATSAYI
· SOLAKLAR
· DIşişLERi BAKANLIğI
· işTAH
· MONTGOMERY, Bernard Law
· PiYaLE PAşA
· CEVDET SUNAY
· KIZAMIKçIK
· SüRNaME (Bkz. Nazım şekilleri)
· şEMSEDDiN GüNALTAY
· TOHUM (Semen)
· TUTUKLAMA (Bkz. Tevkif)
· ARTiSTiK PATiNAJ (Bkz. Patinaj)
· AşçIBAşI
· BERKELYUM

Son Okunanlar
· TEKERLEK
· Arabi Aylar
· SiMETRi
· NöTRON BOMBASI
· OLEiK ASiT
· KASA
· TAHiYYET-üL-MESCiT
· TEFSiR
· çAMGiLLER (Pinaceae)
· SEVR ANTLAşMASI

Ciltler: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20
Tüm Konular     A B C Ç D E F G H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü W V Y Z

TEKERLEK

Alm. Rad (n), Scheibe (f), Fr. Raue (f), disque (m), İng. Wheel, round disk. Bir eksen etrâfında dönen bir disk veya dâirevî bir çatı vâsıtasıyla dönme hareketi yapabilen mekanik bir düzen. Tekerlekle elde edilen dönme hareketi makinanın temelidir. Öyle ki makinalaşmış medeniyetin onsuz gelişebilmesi düşünülemezdi. Tekerleğin keşfi çok eski zamanlara uzandığından zaman içinde sayısız kullanma alanı ortaya çıktı. Önce kara taşımacılığında yeni bir devir açtı. Sonraları bir seri değişikliklerle işçiliği azaltmak, verimi arttırmak, taşıma hayvanının ve insanın sınırlı kas gücü kapasitelerine destek olan güç kaynaklarının yerini almak üzere makinalar geliştirildi.

Tekerlek prensibinden geliştirilen sâdece birkaç düzeni zikretmek bile tekerleğin yol açtığı gelişmenin, boyutları hakkında bir fikir verir. Dönen miller, makara ve kasnaklar, dişliler, volanlar ve diğer düzenler, türbinler, içten yanmalı motorlar ve elektrik motorları gibi karmaşık düzenler, sıkça kullanılan tekerlek prensibinden geliştirilmiş mekanizmalardan sâdece bir kısmıdır. Bunlardan bâzısı vinç ve dâirevî testerelerde olduğu gibi gücün doğrudan çalışma noktasına uygulanmasını sağlar. Diğerleri, tabiî güç kaynaklarını yeldeğirmeni ve dinamoda olduğu gibi aktarılabilen şekillere dönüştürür.

Tekerleğin çalışması sonsuz sayıda kaldıraç gibi düşünülerek açıklanabilir. Meselâ at arabası tekerleğinde yere değen çember dayanak noktası olmak üzere her parmak bir kaldıraçtır. Lokomotifteki tekerlekteyse dingil dayanak noktası olmak üzere yarıçapın ortasında bir yere bağlanan kol, gücü tekerlek çemberine aktarır. Dingilin sâbit olması hâlindeyse tekerlek çemberine uygulanan kuvvet, bağlanan kolu hareket ettirir. Çeşitli dişli takımları, gücü ve hızı yarıçap uzunluklarıyla orantılı olarak değiştirir. Tekerlek, yükü ileriye çektiği gibi sürüklenen bir cismin aksine sürtünmeyi de azaltır. Böylece at veya insan, sırtında taşıyabileceğinden çok fazlasını çekebilir.

Tekerlek hakkında ilk bilgi, mîlâttan 3500 yıl önce Sümerlerin kullandığı iki tekerlekli araba olarak belirlenmiştir. Diğer bütün keşifler gibi tekerleğin keşfinde de daha önceden bilinen düzenlerin rolü olmuştur. 2000 yıl süreyle büyük ağırlıkların taşınması için yuvarlak cisimler kullanılmış, yükler hayvanlar tarafından sürüklenen ağaç gövdeleri ve kızaklar üzerinde nakledilmiştir. Bu tip kızaklar altındaki gövdelerin kılavuzlarla gönderilmesi taşımayı büyük ölçüde geliştirmiş daha sonra kılavuzların karşılaştığı güçlükleri kaldırmak için gövdenin ortası inceltilmiştir. Böylece gövdenin iki tarafında ilk tekerlekler elde edilmiştir. Nihâyet sâbit dingillere takılıp serbestçe dönebilen tekerlek tipine ulaşılmıştır. Arkeolojik bilgilere göre tekerleğin menşeinin Yakın Doğu olduğu anlaşılmaktadır. Tekerlekli araçlar Sümerlerde M.Ö. 3500, Asurlularda M.Ö. 3000, İndüs Vâdisinde M.Ö. 2500, Orta ve Kuzey Avrupa’da M.Ö. 1000 ve İngiltere’de M.Ö. 500 yıllarında bilinmekteydi. Bu sıra, tekerleğin tek bir menşe’den yavaş yavaş Eski Dünyâ’ya yayıldığını göstermektedir.

İlk tekerlekli araçların birçok mahzurlu yanları olduğundan sınırlı kullanma alanları vardı. Dört tekerlekli araba da hemen iki tekerlekli kadar eskidir. Bunlara hareketli bir ön dingil takılana kadar bütün gövde kaldırılmak sûretiyle yönlendiriliyorlardı. Ayrıca kullanılan öküz veya eşeklerle hız çok azdı. Ancak M.Ö. 2000 yıllarından sonra daha süratli olan atın, Asya steplerinden Mezopotamya’ya gelmesinden sonra iki tekerlekli araba bir savaş aracı olarak kullanılmaya başlandı.

Tekerleğin bir makinaya ilk uygulaması değirmen taşının akan bir suya karşı konulmuş su dolabıyla döndürülmesidir. Bu düzen Yakın Doğudan M.Ö. 1. yüzyılda yayılmış çok geçmeden basit dişliler ilâve edilerek ilk un değirmenleri yapılmıştır. Bundan sonra tekerleğin kullanıldığı yerler gittikçe genişlemiş, su dolabıyla işleyen mekanik çekiçler, mâden öğütme değirmenleri ve dirsekli millerle körükler ve yel değirmenleri geliştirilmiştir.

Dişli çarkların bulunmasından sonra saat mekanizması gibi daha karmaşık sistemler yapıldı. Zamanla bu hususta büyük gelişmeler oldu.


Son takip: 25.06.2019 - 07:38
Konu ile alakali düsüncelerinizi yaziniz:



Ciltler: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

Tüm Konular A B C Ç D E F G H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü W V Y Z


· LARiNGOSKOPi · ASIM BiN BEHDELE · HODGKiN HASTALIğI · BüYüK GüNAHLAR (Bkz. Günahlar) · TERCi-i BEND (Bkz. Nazım şekilleri) · SüBLiMLEşME · BAHADIR şAH GüCERATi · BEN · UğURBöCEği (Coccinella septempunctata) · ZiHNi DERiN · DiYATOM (Diatomeae) · ALi FUAD TüRKGELDi · üLSER · KURUş · BöCEKçiLLER (Insectivora) · ABDURRAHMAN BiN MEHDi · KOHL, Helmut · HüCRE · KARASiOğULLARI BEYLiği · iZLANDA · ARiF NiHAD ASYA · MEKRuH · AKCiğERLi BALIKLAR (Dipnoi) · SüHEYB-i RuMi · AHIRKAPI FENERi · ABDüLKAHiR BAğDADi · PiRi MEHMED PAşA · BABüR iMPARATORLUğU · LESKOFçALI GaLiB · KüL · KURDEşEN · ESAD EFENDi (Sahhaflar şeyhizâde) · Zübeyir Bin Avvam · GüN · çAKAL (Canis auraus) · HAFRiYAT · FERaCE · KONDüKSiYON (Bkz. Isı) · PAPA · ELEKTRiK DAğITIM şEBEKESi · iRMiK · AğIZ · CEBERTi · FiZYOKRATLAR VE FiZYOKRATiZM · KIYAFETLER (Bkz. Elbise, Giyim) · KONKORDATO · BAşKANLIK SiSTEMi · AKIM TRANSFORMATORU · SiNTiGRAFi · iSKiLiPLi MEHMED aTIF EFENDi · Minare
· KATSAYI · SOLAKLAR · DIşişLERi BAKANLIğI · PiYaLE PAşA · çAP · TEPEDELENLi ALi PAşA · PASTöRiZASYON · BAYEZiD KULESi · ABBAS HiLMi - I · ABDUH · ABDULLAH BiN MES’UD · ABDULLAH BiN REVAHA · ABDULLAH BiN SEBE’ · ABDULLAH ZüHDi EFENDi · ABDURRAHMAN şEREF · ABDüLEHAD · ABDüLGANi NABLüSi · ABDüLKAHiR SüHREVERDi (Ebü'n-Necib) · ABDüLKERiM SATUK BUğRA HAN · MüZiK · METEOROLOJi · EBu MüSLiM HORASaNi · MEVLaNa HaLiD-i BAğDaDi (Bkz. Hâlid-i Bağdâdî) · MUVAKKiT · IRAK · FENERBAHçE SPOR KULüBü (FB) · SALON HOKEYi (Bkz. Hokey) · CEVDET SUNAY · SAKIZ AğACI (Bkz. Mezdeki Sakızı) · HAK iş (Bkz. Sendika) · DüNYaNIN YEDi HaRiKASI · MEHMED HAN-V (Bkz. Reşâd Han) · GAGALI MEMELi (Bkz. Ornitorenk) · KiMMERLER · DaRüLACEZE · MERSiYE (Bkz. Nazım Türleri). · SITMA · LALA MEHMED PAşA (Tekeli) · MUKTEZA · ALBATROS (Diomedea exulans)
· Ashabi kiram · Bitkiler · Cumhurbaşkanları · Dünya Devletleri · Dünya Dinleri · Dünya Şehirleri · Evliyalar · Hastalıklar · Hayvanlar · Hükümdarlar · Irklar · Kahramanlar · Latin Alfabesi · Meslekler · Osmanlı Padişahları · Osmanlı Savaşları · Peygamberler · Sağlık Bilgileri · Siyasetçiler · Spor Dallari · Tarihteki Devletler · Türkiye Şehirleri · Yazarlar · İslam Alimleri · İslami Mezhepler · Şahıslar · Şairler

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83


Google
 
Web ihya.org
CepAlem Gazeteler E-Kart E-Kitap Saglik Şiirler Sözlük
Kuran Meali Hadis Namaz Vakitleri Ingilizce Samil Fıkıh Fetva Rüya Tabiri
Kamus Hikayeler Forum Dini Terimler Haberler Oyun Resimler Ilahiler
Terimler isimler Sosyal Kavram Hadis Sözlügü imsakiye
Üniversite taban puanları ilmihal Rehber