Rüya Tabirleri
Açılış  Giriş Sayfası Yap
Favori  Sık Kullanılanlara Ekle
www.ihya.org 10. yilinda
IHYA ÜYE İŞLEMLERİ
Üyeadi:
Parola :
REHBER ANSIKLOPEDISI
SPONSORLU BAGLANTILAR
Secme Konular
· Arabi Aylar
· HANEFi MEZHEBi
· PRATiK BiLGiLER
· HENDEK SAVAşI (Ahzâb Gazâsı)
· KADiSiYE SAVAşI
· ENDüLüS EMEVi DEVLETi
· pH öLçEği (pH Cetveli)
· KENDiR-KENEViR (Cannabis sativa)
· YERMüK SAVAşI
· MUSUL MESELESi

Burayada Bak
· KLEOPATRA
· ORNATIM
· TUNDRA
· VALF
· DENiZHIYARLARI (Holothuroidea)
· DUYU
· ELEKTROAKUSTiK
· ETNOLOJi
· KAMPANYA
· LAMi, Giovanni
· PATEN; (Bkz. Patinaj)
· PROTESTANLIK (Bkz. Hıristiyanlık)
· SüNNi (Bkz. Ehl-i Sünnet)
· şAH CiHAN
· YILDIRIM (Bkz. Paratöner)

Son Okunanlar
· NaiPLiK
· LOKAL GARANTi
· REENKARNASYON (Bkz. Tenâsüh)
· SEYYiD
· ANTiGUA VE BARBUDA
· KSiLEN
· HOCAZaDE
· ROMA HUKuKU
· ALi BiN EBU TALiB
· AGiK (Bkz. Avrupa Güvenliği ve işbirliği Konferansı)

Ciltler: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20
Tüm Konular     A B C Ç D E F G H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü W V Y Z

NÂİPLİK

idârî, dînî ve hukûkî konularda yetki sahibi olan kişilerin yetki ve vazifelerini vekil olarak yürüten kimselere verilen ünvan. Birinin yerini alan, birinin yerini tutan, vekil mânâlarına gelen nâiplik, çeşitli devletlerde bir idârî ünvan ve makam olarak yetkileri bâzan çok genişleyen, bâzan da daralan bir rütbe oldu.

Abbâsî halifeleri zamânında İmâmü’l Müslimîn veya Emîrü’l-Müminîn olan halîfenin câmi ve mescitlerdeki vazîfesini üstlenen, onun vekâletini alan İmam efendilere nâiplik ünvânı verildi.

Memlûklerde, Dehli Sultanlıklarında Sultanın vekili veya temsilcileri ve eyâlet vâlileri bu ünvânı taşıdılar. Sultandan sonra en yüksek mevkilerde işleri sultan nâmına idâre ettiler. Murâbıtlar ve Muvahhidlerde en mühim eyâlet olan Endülüs genel vâlileri nâip ünvânını taşıdılar. Aynı zamanda veliahd olan Endülüs nâipleri Gırnata, İşbiliyye ve Kurtuba’da hüküm sürdüler. Eyyûbîlerde ise nâip ünvânı, eyâlet vâlilerine verildi. Bunların sayısı devletin kuruluşu sırasında altı iken, daha sonra yeni teşkil edilen eyâletlerle arttı. Şam nâibi rütbe bakımından hepsinden üstün sayıldı.

Osmanlı Devleti teşkilâtında şer’î mahkemelerin hâkimlerine nâiplik ünvânı verildi. Kâdı vekili mânâsında kullanıldı. Mevâli denilen büyük kâdılar bâzan hizmetlerinin tamâmını, bâzan da bir kısmını fiilen yapmayarak, yerlerine kâdı vasıflarına hâiz ve ehliyet sâhibi birini vekil tâyin ettiler. Anadolu ve Rumeli kazaskerleri vekilliğini yapan kâdılara nâiplik ünvânı verildi. Esâsen İstanbul’da oturan Kazaskerler taşraya kendilerine vekâlet edecek kadılar gönderdiler, bu kâdılara nâip denildi.Mahkemeler tarafından bir işin araştırılması için vazifelendirilen bilirkişilerin araştırmalarını denetlemek üzere seçilen kimselere de nâip adı verildi. Bâzan, bir kazâ, örfî müddetlerini tamamlayan ilmiye sınıfına mensup ilim sâhiplerine veya vazifede bulunan bir müderrise arpalık nâmı altında verildi. Bu gibi hallerde uhdelerindeki kazalara gitmeyerek yerlerine birer nâip gönderdiler.

Nâipler yaptıkları vazifelere göre şu kısımlara ayrılırlar.

Arpalık nâibi; Şeyhülislamların ve eyâlet kâdılarının (mevâliler) vazifeden alınmalarından sonra, kendilerine verilen arpalıkların gelirini onlar adına idâre eden kimseler olup, tâyinleri Anadolu veya Rumeli kazaskerleri tarafından tasdik edilirdi.

Ayak nâibi: Eyâlet kâdılarının yanında, kâdı adına esnafı denetleyen vazifeliye denirdi.

Bâb nâibi: Eyâlet kâdısının yanında kâdıya yardımcı olan ve onun adına dâvâ dinleyen ve hüküm veren kimseye denirdi.

Kazâ nâibi: Kazâlara bağlı nâhiyelerin şer’î (dînî) işlerine, kaza kâdısı adına bakan kimseye denirdi.

Mevâlî nâibi: Eyâlet kâdılarının tâyin edildikleri eyâlete gitmedikleri durumlarda gönderdikleri vekile denirdi. Nâip kâdıdan vekil olduğuna dâir bir vesika alır, bunu da o kâdılığın kazaskerine tasdik ettirirdi.

Şer’iyye mahkemelerinin kaldırılmasıyla birlikte nâiplik ve nâipler de lağvolunmuştur.

Osmanlılar zamânında sadrâzamlar hakkında saltanat vekîli mânâsında Nâib-i Saltanat tâbiri kullanılırdı. Pâdişâhın vekili demek olan bu tâbir eski Türk ve İslâm devletlerinde de kullanılmıştır.

Nâiplik ünvânı, İspanya, İngiltere gibi ülkelerin sömürgelerindeki idâreciler için de kullanılırdı. Genel vâli durumunda bulunan bu idâreciler yarı resmî biçimde Kral nâibi olarak nitelendirilirdi.


Son takip: 15.10.2019 - 08:23
Konu ile alakali düsüncelerinizi yaziniz:



Ciltler: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

Tüm Konular A B C Ç D E F G H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü W V Y Z


· SüRTüNME · iLKOKUL · SU PiRESi (Daphnia) · iBN-i NüCEYM MISRi · CANiK DAğLARI · MULTiPL SKLEROZ (MS) · AçE DEVLETi · KUşLARIN Göçü (Bkz. Kuşlar) · DiYaNaT · ALIç (Crataegus) · KEçi BOYNUZU (Bkz. Harnup) · SU · TiMuR HAN · Ka’B-üL-AHBaR · ABDURRAHMAN TAGi (TAHi) · HALiME HaTUN · çEşME · ETiLEN OKSiT · KOMPAKT DiSK · SEMiZOTUGiLLER (Portulacaceae) · VERiCiLER · ORGANOMETALiK BiLEşiKLER · SüHEYB-i RuMi · ALi BiN ABBAS EL-EHVEZi · KARABATAK (Phalacrocorax carbo) · ABDüLHAKiM ARVASi · ERGONOMi · BAYRAK KOşULARI (Bkz. Atletizm) · LAğIMCI OCAğI · BERA BiN AZiB · GEDiZ IRMAğI · GATT (Bkz. Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Anlaşması) · YENişEHiRLi ABDULLAH EFENDi · FiNANSMAN şiRKETi · RAşiTiZM · AVNi (Yenişehirli) · DEVLET GüVENLiK MAHKEMESi (DGM) · ZEYTiN AğACI (Olea europeae) · SARAçLIK · DARWiNiZM · BABiL KRALLIKLARI · HAZiNE · LAMAiZM · iLaHi (Bkz. Nazımşekilleri) · EKG (Bkz. Elektrokardiyografi) · HASEKiLER · POLiViNiL FLORüR (Bkz. Reçine) · üMERa · ATARDAMARLAR · GCC (Bkz. Körfez işbirliği Konseyi · Minare
· FENER · GLiKOZiTLER · DYER, Reginald Edward Harry · CiLO DAğI · POLiMER · PILSUDSKI, Jozef · ITIR (Pelargonium graveolens) · KARINCAYiYENLER (Myrmecophagidae-Echidnidae) · FaTiH SULTAN MEHMED KöPRüSü · PANiK NöBETi · TEKVANDO (TAEKWON-DO) · REYHAN OTU (Bkz. Fesleğen) · BAYINDIRLIK VE iSKAN BAKANLIğI · ELEKTROAKUSTiK · GüNEş çARPMASI · PREVEZE ZAFERi · FiLOKSERA (Phylloxera vitifoliae) · şUAYB ALEYHiSSELaM · BABiLiK · SULTAN HAN · AşIK PAşA · GRAVüR SANATI · MUSLiHUDDiN EFENDi (Dimitrofçalı) · DiSPERSiYON (Saçılma) · KOYUNOTU (Agrimonia eupatoria) · TETANOS · çINGIRAKLIYILAN (Crotalus horridus) · ANANAS (Ananas sativus) · MUVAKKiT · HAMAM · GLADYATöR · TiTAN (Titanyum) · DOğAL GAZ · NiTRiK ASiT · DEVEKUşU (Struthio camelus) · KIZILDERiLiLER · BERGSON, Henri · POLiViNiL FLORüR (Bkz. Reçine) · HiSSE SENEDi (Bkz. Menkul Kıymetler) · MUHABBETKUşU (Melopsittacus undulatus)
· Ashabi kiram · Bitkiler · Cumhurbaşkanları · Dünya Devletleri · Dünya Dinleri · Dünya Şehirleri · Evliyalar · Hastalıklar · Hayvanlar · Hükümdarlar · Irklar · Kahramanlar · Latin Alfabesi · Meslekler · Osmanlı Padişahları · Osmanlı Savaşları · Peygamberler · Sağlık Bilgileri · Siyasetçiler · Spor Dallari · Tarihteki Devletler · Türkiye Şehirleri · Yazarlar · İslam Alimleri · İslami Mezhepler · Şahıslar · Şairler

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83


Google
 
Web ihya.org
CepAlem Gazeteler E-Kart E-Kitap Saglik Şiirler Sözlük
Kuran Meali Hadis Namaz Vakitleri Ingilizce Samil Fıkıh Fetva Rüya Tabiri
Kamus Hikayeler Forum Dini Terimler Haberler Oyun Resimler Ilahiler
Terimler isimler Sosyal Kavram Hadis Sözlügü imsakiye
Üniversite taban puanları ilmihal Rehber