Rüya Tabirleri
Açılış  Giriş Sayfası Yap
Favori  Sık Kullanılanlara Ekle
www.ihya.org 10. yilinda
IHYA ÜYE İŞLEMLERİ
Üyeadi:
Parola :
REHBER ANSIKLOPEDISI
SPONSORLU BAGLANTILAR
Secme Konular
· Arabi Aylar
· HANEFi MEZHEBi
· PRATiK BiLGiLER
· HENDEK SAVAşI (Ahzâb Gazâsı)
· KADiSiYE SAVAşI
· ENDüLüS EMEVi DEVLETi
· pH öLçEği (pH Cetveli)
· YERMüK SAVAşI
· KENDiR-KENEViR (Cannabis sativa)
· MUSUL MESELESi

Burayada Bak
· iMaM-I HANBEL (Bkz. Ahmed bin Hanbel)
· KEçECiZaDE FUaD PAşA (Bkz. Fuâd Paşa)
· KETEN (Linum)
· MEKTUP (Bkz. Edebi Türler)
· MUSHAF (Bkz. Kur’ân-ı kerîm)
· NOMA
· PEARSON, Carl
· RESuL (Bkz. Peygamber)
· SALAZAR, Antonio de Oliveria
· SEMiRAMiS
· SEPTiSEMi
· SiNaN PAşA (Hadım)
· SiNDiRiM (Bkz. Hazım)
· SULTANSAZLIğI
· SüPERiLETKENLiK

Son Okunanlar
· NaiPLiK
· ABDüLMECiD HAN
· ERGENLiK
· MADDE
· ABDüLHAK-I DEHLEVi
· iSMaiLiYYE
· LEWiS, Gilbert Newton
· ABDUH
· ARAL GöLü
· ISIRGAN OTU (Urtica)

Ciltler: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20
Tüm Konular     A B C Ç D E F G H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü W V Y Z

NÂİPLİK

idârî, dînî ve hukûkî konularda yetki sahibi olan kişilerin yetki ve vazifelerini vekil olarak yürüten kimselere verilen ünvan. Birinin yerini alan, birinin yerini tutan, vekil mânâlarına gelen nâiplik, çeşitli devletlerde bir idârî ünvan ve makam olarak yetkileri bâzan çok genişleyen, bâzan da daralan bir rütbe oldu.

Abbâsî halifeleri zamânında İmâmü’l Müslimîn veya Emîrü’l-Müminîn olan halîfenin câmi ve mescitlerdeki vazîfesini üstlenen, onun vekâletini alan İmam efendilere nâiplik ünvânı verildi.

Memlûklerde, Dehli Sultanlıklarında Sultanın vekili veya temsilcileri ve eyâlet vâlileri bu ünvânı taşıdılar. Sultandan sonra en yüksek mevkilerde işleri sultan nâmına idâre ettiler. Murâbıtlar ve Muvahhidlerde en mühim eyâlet olan Endülüs genel vâlileri nâip ünvânını taşıdılar. Aynı zamanda veliahd olan Endülüs nâipleri Gırnata, İşbiliyye ve Kurtuba’da hüküm sürdüler. Eyyûbîlerde ise nâip ünvânı, eyâlet vâlilerine verildi. Bunların sayısı devletin kuruluşu sırasında altı iken, daha sonra yeni teşkil edilen eyâletlerle arttı. Şam nâibi rütbe bakımından hepsinden üstün sayıldı.

Osmanlı Devleti teşkilâtında şer’î mahkemelerin hâkimlerine nâiplik ünvânı verildi. Kâdı vekili mânâsında kullanıldı. Mevâli denilen büyük kâdılar bâzan hizmetlerinin tamâmını, bâzan da bir kısmını fiilen yapmayarak, yerlerine kâdı vasıflarına hâiz ve ehliyet sâhibi birini vekil tâyin ettiler. Anadolu ve Rumeli kazaskerleri vekilliğini yapan kâdılara nâiplik ünvânı verildi. Esâsen İstanbul’da oturan Kazaskerler taşraya kendilerine vekâlet edecek kadılar gönderdiler, bu kâdılara nâip denildi.Mahkemeler tarafından bir işin araştırılması için vazifelendirilen bilirkişilerin araştırmalarını denetlemek üzere seçilen kimselere de nâip adı verildi. Bâzan, bir kazâ, örfî müddetlerini tamamlayan ilmiye sınıfına mensup ilim sâhiplerine veya vazifede bulunan bir müderrise arpalık nâmı altında verildi. Bu gibi hallerde uhdelerindeki kazalara gitmeyerek yerlerine birer nâip gönderdiler.

Nâipler yaptıkları vazifelere göre şu kısımlara ayrılırlar.

Arpalık nâibi; Şeyhülislamların ve eyâlet kâdılarının (mevâliler) vazifeden alınmalarından sonra, kendilerine verilen arpalıkların gelirini onlar adına idâre eden kimseler olup, tâyinleri Anadolu veya Rumeli kazaskerleri tarafından tasdik edilirdi.

Ayak nâibi: Eyâlet kâdılarının yanında, kâdı adına esnafı denetleyen vazifeliye denirdi.

Bâb nâibi: Eyâlet kâdısının yanında kâdıya yardımcı olan ve onun adına dâvâ dinleyen ve hüküm veren kimseye denirdi.

Kazâ nâibi: Kazâlara bağlı nâhiyelerin şer’î (dînî) işlerine, kaza kâdısı adına bakan kimseye denirdi.

Mevâlî nâibi: Eyâlet kâdılarının tâyin edildikleri eyâlete gitmedikleri durumlarda gönderdikleri vekile denirdi. Nâip kâdıdan vekil olduğuna dâir bir vesika alır, bunu da o kâdılığın kazaskerine tasdik ettirirdi.

Şer’iyye mahkemelerinin kaldırılmasıyla birlikte nâiplik ve nâipler de lağvolunmuştur.

Osmanlılar zamânında sadrâzamlar hakkında saltanat vekîli mânâsında Nâib-i Saltanat tâbiri kullanılırdı. Pâdişâhın vekili demek olan bu tâbir eski Türk ve İslâm devletlerinde de kullanılmıştır.

Nâiplik ünvânı, İspanya, İngiltere gibi ülkelerin sömürgelerindeki idâreciler için de kullanılırdı. Genel vâli durumunda bulunan bu idâreciler yarı resmî biçimde Kral nâibi olarak nitelendirilirdi.


Son takip: 18.01.2019 - 09:51
Konu ile alakali düsüncelerinizi yaziniz:



Ciltler: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

Tüm Konular A B C Ç D E F G H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü W V Y Z


· PORSUK AğACI (Taxus baccata) · iBN-i HişaM · AşIK EDEBiYATI · üMERa · iZOTONiK · MOğOLLAR · GAZ MASKELERi · DaRüşşiFa (Bkz. Hastahâne) · SELLüLiT · OTARşi · BöğüRTLEN (Rubus fruticosus) · KüKüRT · KUTADGU BiLiG · MERMER · FETHi GEMUHLUOğLU · GEYiKLi BABA · TERaZi · ONiKi MART MUHTIRASI · LuT GöLü · MüT’A NiKaHI · SARMAşIK (Bkz. Duvar Sarmaşığı) · HUMBARACI OCAğI · BELGRAD'IN FETHi · MOGAN GöLü · OğUZ HAN · GLiKOJEN · YUSUF · TüMöR (UR) · PANTER (Bkz. Leopar) · DiNAMiK · ALüVYON · KARAYiB DENiZi · ZERKaLi · ZAMiR · ULUSLARARASI EKONOMiK işBiRLiği VE KALKINMA TEşKiLaTI (OECD) · HAFSA SULTAN · CERBE MUHaREBESi · çiViZaDE HACI MEHMED EFENDi · DALAY LAMA · KIZIL · DECCaL · JüRi · METANAL (Bkz. Formaldehit) · KONVEYöR (Taşıma Bantları) · TOZLAşMA (Polinizasyon) · KARDiNAL · DUMAS, Alexandre Pere (Baba) · FITNAT HANIM · GüLHaNE HATT-I HüMaYuNU · HaFIZ AHMED PAşA · Minare
· ORMAN · KATMA DEğER · MAHMuD NEDiM PAşA · PROTESTANLIK (Bkz. Hıristiyanlık) · RiYa · VaSIFi · MARKO PAşA · LOHUSALIK (Loğusalık) · RENYUM · GUATEMALA · ARDAHAN · TEL · iCTiHaD · GIYaSEDDiN KEYHüSREV-I · BEKiR BERK · YALITKAN · şIRNAK · ENDüSTRi (Bkz. Sanâyi) · ROBESPiERRE, Maximilien · KIZILIRMAK · DüDüKLü TENCERE · BRAHMANiZM · KONSüLTASYON · şaHiN (Buteo buteo) · FLAş LAMBASI · MERSiNBALIğI (Acipenser sturio) · NEWTON, Sir Isaac · VaLiDE SULTAN · FiRAVUN · KARE · SüLEYMAN ALEYHiSSELaM · SOREKS (Sorex) · PROPAN · OSMAN CEMAL KAYGILI · GLiKOLiZ · FiLiSTiN, · TiMSAH (Crocodilus) · HALEBi · LAGRANGE, Joseph Louis · VENEDiKLiLER
· Ashabi kiram · Bitkiler · Cumhurbaşkanları · Dünya Devletleri · Dünya Dinleri · Dünya Şehirleri · Evliyalar · Hastalıklar · Hayvanlar · Hükümdarlar · Irklar · Kahramanlar · Latin Alfabesi · Meslekler · Osmanlı Padişahları · Osmanlı Savaşları · Peygamberler · Sağlık Bilgileri · Siyasetçiler · Spor Dallari · Tarihteki Devletler · Türkiye Şehirleri · Yazarlar · İslam Alimleri · İslami Mezhepler · Şahıslar · Şairler

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83


Google
 
Web ihya.org
CepAlem Gazeteler E-Kart E-Kitap Saglik Şiirler Sözlük
Kuran Meali Hadis Namaz Vakitleri Ingilizce Samil Fıkıh Fetva Rüya Tabiri
Kamus Hikayeler Forum Dini Terimler Haberler Oyun Resimler Ilahiler
Terimler isimler Sosyal Kavram Hadis Sözlügü imsakiye
Üniversite taban puanları ilmihal Rehber