Rüya Tabirleri
Açılış  Giriş Sayfası Yap
Favori  Sık Kullanılanlara Ekle
www.ihya.org 10. yilinda
IHYA ÜYE İŞLEMLERİ
Üyeadi:
Parola :
REHBER ANSIKLOPEDISI
SPONSORLU BAGLANTILAR
Secme Konular
· Arabi Aylar
· HANEFi MEZHEBi
· PRATiK BiLGiLER
· HENDEK SAVAşI (Ahzâb Gazâsı)
· KADiSiYE SAVAşI
· ENDüLüS EMEVi DEVLETi
· pH öLçEği (pH Cetveli)
· YERMüK SAVAşI
· KENDiR-KENEViR (Cannabis sativa)
· MUSUL MESELESi

Burayada Bak
· iSLaM EKONOMiSi (Bkz. iktdisâdî Sistemler)
· iMaM-I EBu YuSUF (Bkz. Ebu Yusuf)
· KARL-XII (Bkz. Demirbaş şarl)
· LAKiT (Bkz. Lukata)
· NiSAB (Bkz. Zekât)
· POLARiMETRE (Bkz. Optik)
· YüKSEK ATLAMA (Bkz. Atletizm)
· ANDROPOV, Yuriy Vladimiroviç
· DENEY
· DENiZHIYARLARI (Holothuroidea)
· EDHEM PAşA (ibrâhim)
· EFENDi
· ELEKTROSTATiK
· ELEKTROT (Bkz. Elektroliz)
· ETiLEN

Son Okunanlar
· MERKEZ VE MERKEZKAç KUVVETi
· REN NEHRi
· YüZEY GERiLiMi
· SADAKA-I FITIR (Bkz. Fıtra)
· KOLESTEROL
· VEBa
· GIYaSEDDiN KEYHüSREV-II
· DUa
· TOPRAK MAHSULLERi OFiSi (TMO)
· AT MEYDANI

Ciltler: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20
Tüm Konular     A B C Ç D E F G H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü W V Y Z

MERKEZ VE MERKEZKAÇ KUVVETİ

Alm. Zentripetal-und Zentrifugal-kraft (f), Fr. Force (f) centripéte et centrifuge, İng. Centripetal, centrifugal force. Bir merkez çevresindeki dönme hareketinde, cismi merkeze doğru çeken kuvvete merkezcil kuvvet, bunun ters yönünde ve eşit şiddette cismi merkezden uzaklaştırmaya çalışan kuvvete de merkezkaç kuvveti adı verilir.

Düzgün dâiresel dönme hareketinde merkeze doğru bir ivme vardır. Hareketli cisim, bir kütleye sâhip olduğuna göre, bu kütlenin merkeze doğru bir ivme kazanabilmesi için yine merkeze doğru bir kuvvet etkisinde kalması gerekir. Merkezcil kuvvet denen bu kuvvet var olmazsa merkezcil ivme de mevcut olamaz ve sonuçta dönme hareketi yapılamaz. Meselâ bir ipe bağlanarak döndürülen taş parçasının dâiresel hareket yapması, merkezcil bir kuvvet tatbik etmekle, yâni onu iple merkeze doğru çekmekle mümkün olmaktadır. Dönmeyi sağlayan bu kuvvet ortadan kalkınca, meselâ taşı bağlayan ip kopunca, taş yörüngeye teğet olarak fırlar gider. İp kopmadığı sürece sistem, dengeli olarak dönme hareketini devâm ettirir.

Denge için merkezcil kuvvet, zıt yönde ve ona eşit şiddette başka bir kuvvet meydana getirir. Bu kuvvete, merkezden dışa doğru yöneltilmiş olduğundan merkezkaç kuvvet veya santrifüj kuvvet adı verilir. Merkezkaç kuvvet, hakîki bir kuvvet değil, bir cisme dönme hareketi yaptırmak için tatbik edilen merkezcil bir kuvvete tepkiden ibârettir.

Dâiresel yörüngenin yarıçapı (r), bu yörüngede hareket eden cismin çizgisel hızı (v), açısal hızı (w) ise, merkezcil ivme:



Dâiresel hareket yapan cismin peryodu (bir devir süresi) (T), frekansı (sâniyedeki devir sayısı) (f) ise:



Merkezcil kuvvet ise, Dinamiğin temel prensibine göre F= ma ifâdesinden bulunabilir (m, dâiresel hareket yapan cismin kütlesi).

Merkezcil ivme ve kuvvet prensibi, arz etrâfında dönmek üzere fırlatılan bir uyduya tatbik edilerek gerekli hesaplamalar yapılır. Meselâ bir roket, arz yüzeyine paralel olarak yâni yatay doğrultuda hangi hızla atılmalıdır ki çekim kuvvetini yenip uydu olabilsin. Arzın yarıçapı yaklaşık 6400 km (64.105 m) olduğuna göre:



V= 8.103m/s= 8 km/s= 28.800 km/h bulunur. Demek ki, roket, yatay olarak 8 km/s’nin üstünde bir hıza sâhip olursa, hava direnci olmadığı farz edildiğine göre, bir uydu olarak arzın çevresinde dönecektir. Endüstride farklı yoğunluktaki cisimleri birbirinden ayırmak için santrifüj cihazları kullanılmaktadır. Bir çubuk üzerine biri demirden diğeri alüminyumdan yapılmış aynı hacimde iki cisim geçirilip bunlar birbirine bir iple bağlanır. Çubuk düşey bir eksen etrâfında döndürülebilmektedir. Her iki cismi eksenden eşit uzaklıkta bulundurup, sistem w açısal hızı ile döndürülecek olursa, demirin dışa doğru kaydığı ve alüminyumu da berâberinde götürdüğü görülür. Bu tecrübe aynı hacimdeki cisimlerde demirden olana etkiyen merkezkaç kuvvetinin alüminyumunkinden daha büyük olduğunu ortaya koyar. Cisimlerin hacimlerini V, yoğunluklarını da š1 ve š2 ile gösterecek olursak;





bulunur. Şu halde merkezkaç kuvvet kütle, dolayısıyle yoğunlukla doğru orantılıdır. Yoğunluğu büyük olan cisim, daha büyük kuvvet etkisi altında kalmaktadır. Bu özellikten faydalanılarak yoğunlukları farklı farklı olan cisimleri birbirinden ayırmak için santrifüj âletleri yapılmıştır. Yoğunlukları birbirinden pek az farklı bâzı maddeler bir sıvı içine karışmış olsa, bunların yerçekimi etkisi ile çökelmesi uzun zaman alır. Bu ayırma işi, merkezkaç kuvveti etkisinde birkaç dakikada mümkün olabilmektedir. Yapılacak iş, bu parçacıklara etkiyen ivmeyi, g yerçekimi ivmesinin birkaç katına çıkarmaktır.

Bir silindir içindeki su veya hava molekülleri de silindir içinden geçen bir eksene bağlı kanatçıklarla döndürülünce dışa doğru sürüklenirler, böylece dışta yoğunlaşma, ortada ise seyrekleşme olur. Seyrek bölgeye açılan borulardan su veya hava emme olayı, yoğun bölgeye açılan borulara ise su veya hava basma olayı meydana gelir. Aspiratörler, merkezkaçlı tulumbalar, elektrikli süpürge ve zirâatte kullanılan selektörler bu prensibe göre çalışırlar. Ayrıca dönme hızı regülatörlerinde ve debriyaj türlerinde kullanılırlar. Virajların eğimli yapılma sebebi de, merkezkaç kuvvetini ağırlık bileşeni ile dengelemek içindir.

Çamaşır makinasındaki çamaşırların santrifüj yoluyle sıkılması hattâ kurutulması, santrifüjlü meyve sıkma makinalarında meyve suyu elde edilmesi de aynı prensibe dayanır.


Son takip: 21.01.2020 - 12:28
Konu ile alakali düsüncelerinizi yaziniz:



Ciltler: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

Tüm Konular A B C Ç D E F G H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü W V Y Z


· IRAK · KOZMOLOJi · çöVEN (çöğEN) OTU (Gypsophila arrostii) · DüLGERZaDE (Bkz. Neccarzâde) · HiPOFiZ BEZi (Bkz. Hormonlar) · üFTaDE · ELEKTROLiT (Bkz. Elektroliz) · MUKTEZA · KONDüKSiYON (Bkz. Isı) · iNTEGRAL HESAP · HOMOSEKSüELLiK (Bkz. Livâta) · ZAPTiYE · VAN · ABDURRAHMAN NESiB EFENDi · DEREBEYLiK · TOPRAK MAHSULLERi OFiSi (TMO) · DaVuDPAşA KIşLASI · YüCE DiVaN · ViYADüK · iKRaMiYE · KABAK (Cucurbita) · AşçIBAşI · KARPiT (Bkz. Kalsiyum Karbit) · SiROZ · EMiN BARIN · PUL VE PULCULUK · iKLiM · HASODA · ERZURUM KONGRESi (Bkz. istiklâl Harbi) · NiKOLA-I · LAVAJ · HaKiM iMaDüDDiN şiRaZi · çUHAçiçEği (Primula officinalis) · KIRKAYAK (Julus terrestris) · AğA HAN · YöNETMELiK · ELLi DöRT FARZ · BATIL iTiKAT · AMPLiFiKATöRLER (Yükselteçler) · AT (Bkz. Avrupa Topluluğu) · ABDULLAH BiN öMER · LiBRE (=Pound, 1b) · MEHMED RiFAT BöREKçi · DUMLUPINAR SAVAşI (Bkz. Başkumandanlık Meydan Muhârebesi) · öD AğACI (Aloe) · PERiYODiK CETVEL (Bkz. Element) · CEMiL SüLEYMaN ALYANAKOğLU · ALKALi METALLER · GEN · BüYüK MiLLET MECLiSi (Bkz. Türkiye Büyük Millet Meclisi) · Minare
· OTUZiKi FARZ · DüZLEM (Bkz. Yüzey) · LAKERDA · TERMOSiFON · CaHiLiYE DEVRi · SüSEN (Iris) · çOCUK EDEBiYaTI · MAKYAJ · BERGAMOT AğACI (Citrus aurantium varyete bergamia) · KURU TEMiZLEME · MUHAMMED şaZiLi · SABOTAJ · şERiF (Bkz. Seyyid) · TiTREME (Bkz. Tremor) · MOLLA HüSREV · BOYLAM · ABDURRAHMAN GAZi · KAYNANADiLi (Opuntia ficus-indica) · ZEMAHşERi · DiViT · NiAGARA şELaLESi · ZEYD BiN SaBiT · SEZARYEN · iBN-i HALLiKaN (Hılligân) · OLEFiNLER (Bkz. Hidrokarbon) · OKLUKiRPi (Hystrix) · MEHMED EMiN ALPKAN · AYET · TEVKiF (Tutuklama) · PiSiBALIğI (Limanda Limanda) · UçURTMA · NARKOZ · SöKMEN BEY-II · YOğURT · BAğDAT · RNA (Bkz. Nükleik Asitler) · YALANCI SAFRAN (Bkz. Aspir) · TaCEDDiNOğULLARI · ABDüLKADiR CEZAYiRi · YEREBATAN SARAYI
· Ashabi kiram · Bitkiler · Cumhurbaşkanları · Dünya Devletleri · Dünya Dinleri · Dünya Şehirleri · Evliyalar · Hastalıklar · Hayvanlar · Hükümdarlar · Irklar · Kahramanlar · Latin Alfabesi · Meslekler · Osmanlı Padişahları · Osmanlı Savaşları · Peygamberler · Sağlık Bilgileri · Siyasetçiler · Spor Dallari · Tarihteki Devletler · Türkiye Şehirleri · Yazarlar · İslam Alimleri · İslami Mezhepler · Şahıslar · Şairler

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83


Google
 
Web ihya.org
CepAlem Gazeteler E-Kart E-Kitap Saglik Şiirler Sözlük
Kuran Meali Hadis Namaz Vakitleri Ingilizce Samil Fıkıh Fetva Rüya Tabiri
Kamus Hikayeler Forum Dini Terimler Haberler Oyun Resimler Ilahiler
Terimler isimler Sosyal Kavram Hadis Sözlügü imsakiye
Üniversite taban puanları ilmihal Rehber