Rüya Tabirleri
Açılış  Giriş Sayfası Yap
Favori  Sık Kullanılanlara Ekle
www.ihya.org 10. yilinda
IHYA ÜYE İŞLEMLERİ
Üyeadi:
Parola :
REHBER ANSIKLOPEDISI
SPONSORLU BAGLANTILAR
Secme Konular
· Arabi Aylar
· HANEFi MEZHEBi
· PRATiK BiLGiLER
· HENDEK SAVAşI (Ahzâb Gazâsı)
· KADiSiYE SAVAşI
· ENDüLüS EMEVi DEVLETi
· pH öLçEği (pH Cetveli)
· YERMüK SAVAşI
· KENDiR-KENEViR (Cannabis sativa)
· MUSUL MESELESi

Burayada Bak
· OPERET (Bkz. Edebî Türler)
· DENEY
· KUBBE VEZiRLERi (Bkz. Vezirler)
· YaKuB
· EKONOMi (Bkz. iktisat)
· ELiPS
· ETiLEN
· iMaM-I EBu YuSUF (Bkz. Ebu Yusuf)
· KARL-XII (Bkz. Demirbaş şarl)
· KOLiT
· NEON
· PULSAR
· SOğUTMA
· ZAMAN AşIMI (Bkz. Mürur-ı Zaman)
· DAMAR SERTLiği (Bkz. Atardamar Sertliği)

Son Okunanlar
· JiROSKOP
· LOHUSALIK HUMMASI
· MESLEK HASTALIKLARI
· KARMAşIK SAYILAR
· MiKROP
· AHMED-i BEDEVi
· NEZLE
· LiMONiT
· KITA KAYMASI
· MUHaSEBE

Ciltler: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20
Tüm Konular     A B C Ç D E F G H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü W V Y Z

JİROSKOP

Alm. Kreiselapparat; Gyroskop (m), Fr. Gyroscope (m), İng. Gyroscope. Her yönde dönen ve yalnız kütle merkezi sâbit olan bir kütle veya tekerlek. Gemilerin hareketini kontrol için kullanıldığı gibi silâh yörüngesi kontrolünde ve yön tâyininde de kendisinden faydalanılır. Esas olarak jiroskop, bir tekerlek veya dönen bir silindir, rotor ve eksenden ibârettir.

Eksen, rotor içinde dönebileceği bir çember üzerine yataklanmıştır. Bu çember ise dik açı yapacak şekilde başka bir dış çembere kenetlenmiştir. Son dış çember ise hem iç hem de dış çemberle dik açı yapan bir çerçeveye oturtulmuştur. Rotorun dönmesi gözönüne alınmazsa jiroskop iki serbestlik derecesine sâhiptir. Yâni âlet, hem düşey ve hem de yatay eksen etrafında dönebilecektir.

Dönmediği durumda, jiroskopun özelliği belirgin değildir. Sâdece ağırlık merkezi değişmeden her doğrultuya dönebilen bir düzendir. Ancak rotor döndüğünde jiroskopun özelliklerinden biri hemen ortaya çıkar, şekil değiştirmez bir durum alır. Ekseni, durduğu yer ne kadar oynatılırsa oynatılsın doğrultusunu muhâfaza eder. Bu özelliğe jiroskopik atalet denir. Bu atalet açısal hıza, ağırlığa ve ağırlığın yoğunlaştığı çapa bağlıdır. En büyük tesir, kütlesi kenarlarında toplanmış ve hızlı dönen kütleler için elde edilir. İkinci özelliği ise, kuvvet tatbikiyle ortaya çıkar. Yatay eksen doğrultusunda tatbik edilecek bir kuvvet, jiroskopun mukâvemeti ile karşılaşır ve yatay eksen etrafında dönmek yerine eksen etrafında döner. Tersine olarak düşey eksen yönünde kuvvet tatbik edildiğinde ise, jiroskop karşı koyar ve yatay eksen etrafında döner.

Jiroskop kendisine has bir âlet olup, dış etkenlerden yer çekiminden ve merkezkaç kuvvetinden müteessir olmayan bir referans ekseni sağlar. Jiroskopun pratik bütün uygulamaları yukarıda sözü edilen iki özelliğe dayanır. Ancak tek başına nâdiren kullanılır. Tabiatta çeşitli şekillerde uygulaması uzun zamandır mevcut olmasına rağmen, 19. yüzyıla kadar hakkında pek az şey bilinmekteydi. Dünyânın kendisi, uzayda ekvatoru yaklaşık 1600 km/saat hızla dönen bir jiroskoptur. İki kanatlı böceklerde bulunan “çok küçük uçuş kontrolü jiroskopları” ise çubuk şeklinde olup, dönme yerine titreşirler. Bu çeşit jiroskoplar laboratuarda yapılmış ve özellikleri tesbit edilmiştir. Ancak, günümüzde kullanılan jiroskoplar tekerlek tipinde dönel olanlarıdır.

Fransız Jean Bernard Leon Foucault 1852’de dünyânın döndüğünü göstermek için yaptığı bu âlete jiroskop ismini vermiştir. Ancak devamlı dönmeyi tatbik edecek bir teknik meydana gelmediğinden yaklaşık olarak 60 yıl jiroskop matematikçilerin oyuncağı olarak kalmıştır. Gemilerde çelik kullanılması arttıkça mağnetik pusulaya güven azalmış ve jiroskopik pusula önem kazanmıştır. Önce Almanya’da ve daha sonra Amerika Birleşik Devletlerinde uygulama sahası ortaya çıkmıştır. Gemi ve uçakların hareketlerini kontrol etmek için jiroskopik âletler geliştirilmiştir. Gemilerde yalpa hareketlerini önleyen jiroskoplar, ayrıca torpidolara da yön vermek için kullanılır. 1943’te deniz toplarının yönlendirilmesinde istifâde edilmiştir. İkinci Dünyâ Harbi, jiroskopun hızla gelişmesini zorlamıştır.

Uçaklarda, otomatik uçuş kontrolünde ve rota tesbitinde önemli kullanış alanına sâhiptir. Yeraltında ise petrol kuyularının ekseninin şaşmaması, önemli durumlarda jiroskoplarla sağlanır.

Roket, füze ve güdümlü nükleer füzelerin hassas hız ve ivme ölçümlerinde jiroskop vazgeçilmez bir vâsıtadır. Ölçümlerde kullanılan hassas âletlerin yalnız harekete âit değerleri ölçmesi istenildiğinden dolayı yerçekimi etkisinin gözönüne alınmaması gerekir. Bu ise jiroskop ile sağlanır. Böylece ölçümün yerçekimine dik olarak yapılması gerçekleştirilir. Ölçü âletlerinin konulduğu tablanın kullanılan bir kaç jiroskopla yatay iki eksen etrafında kararlılığı sağlanır.

Rota için kullanılan iç jiroskopların çapları 2,5 cm ile 10 cm arasında değişir. Jiroskopik pusulalar ise 27 cm çapında olup dakikada 6000 dönüş yaparlar. En büyük jiroskoplardan biri de 41.600 tonluk “Conte di Savoia” yolcu gemisinde kullanılan 30 metreyi aşkın çaptaki jiroskoptur.


Son takip: 26.01.2020 - 01:17
Konu ile alakali düsüncelerinizi yaziniz:



Ciltler: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

Tüm Konular A B C Ç D E F G H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü W V Y Z


· MUHARREM KARARNaMESi (Bkz. Düyun-ı Umumiye) · BELKIS · iBN-i HEYSEM · BOğAZKESEN HiSARI (Bkz. Rumeli Hisarı) · AğAOğLU AHMED · YAKIT PiLi · ULUSLARARASI FONETiK ALFABE (IPA) · EHL-i SUFFA · BEYLERBEYi · GANiZaDE NaDiRi · ATEşBöCEği (Lampyrus noctiluca) · E · MUT’A NiKAHI (Bkz. Müt’a Nikahı) · BERNOULLi iLKESi · KARANFiL çiçEği (Dianthus sp.) · EPiDERMA · CAVA (Bkz. Endonezya) · BRONşLAR · SULTAN · DiYOPTRi · TAVşAN MEMESi (Ruscus aculestus) · KILIç ARSLAN-IV · HiROHiTO · KINALIZaDE ALi EFENDi · METiL BROMüR · EBu KATaDE · VARşOVA PAKTI · KARABAş OTU (Lavandula stoechas) · ARISüTü · PRiM · KANO · REşiD RIZa · KARAAğAç (Ulmus campestris) · MAKEDONYA · ELEKTRiK MOTORU · PRiNTER (Bkz. Bilgisayar) · LALA MUSTAFA PAşA · YAHYa ALEYHiSSELaM · BEYAZ SARAY · GiRDAP · PREVEZE ZAFERi · LAPiNAGiLLER (Labridae) · KiNiN · TüRK OCAKLARI · ENFiYE · HERDEMTaZE (Helichrysum) · KOCA RaGIB MEHMED PAşA · NEFRiT · BUHaRA · FaRE VE SIçANLAR (Muridae) · Minare
· HUMBARACI OCAğI · EBü’L-HASAN-I Eş’ARi · NERGiSGiLLER (Amaryllidaceae) · MUHAMMED öMER · AHMED HiKMET MüFTüOğLU · ALIN · iSKANDiL · MEKSiKA · MEHMED EMiN YURDAKUL · MERKEZ EFENDi · NEZiR (Bkz. Adak) · çALIşMA VE SOSYAL GüVENLiK BAKANLIğI · KENYA · BEETHOVEN Ludwig Van · BONO · ADALE AğRISI · ALFA IşINLARI (Bkz. Radyoaktivite) · MANGAN · GREV · BERKE HAN · BURDUR GöLü · BUHaRA · CEMaL GüRSEL · KUTBüDDiN şiRaZi · çiN SEDDi · MAYIS SiNEKLERi (Bkz. Efemerid) · iSLaMi EDEBiYaT · EGOiZM (Bencillik) · FiLiSTiN KURTULUş öRGüTü (FKö) · KAYGUSUZ ABDAL · HAMDaNiLER · KAPAN · öZGüL AğIRLIK · BELiZE · iSKEMi · PALA · AFşiN (Haydar bin Kavus) · KAV MANTARI (Polyporus fomentarius) · KiLiSE · HiLYE-i SAaDET
· Ashabi kiram · Bitkiler · Cumhurbaşkanları · Dünya Devletleri · Dünya Dinleri · Dünya Şehirleri · Evliyalar · Hastalıklar · Hayvanlar · Hükümdarlar · Irklar · Kahramanlar · Latin Alfabesi · Meslekler · Osmanlı Padişahları · Osmanlı Savaşları · Peygamberler · Sağlık Bilgileri · Siyasetçiler · Spor Dallari · Tarihteki Devletler · Türkiye Şehirleri · Yazarlar · İslam Alimleri · İslami Mezhepler · Şahıslar · Şairler

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83


Google
 
Web ihya.org
CepAlem Gazeteler E-Kart E-Kitap Saglik Şiirler Sözlük
Kuran Meali Hadis Namaz Vakitleri Ingilizce Samil Fıkıh Fetva Rüya Tabiri
Kamus Hikayeler Forum Dini Terimler Haberler Oyun Resimler Ilahiler
Terimler isimler Sosyal Kavram Hadis Sözlügü imsakiye
Üniversite taban puanları ilmihal Rehber