Rüya Tabirleri
Açılış  Giriş Sayfası Yap
Favori  Sık Kullanılanlara Ekle
www.ihya.org 10. yilinda
IHYA ÜYE İŞLEMLERİ
Üyeadi:
Parola :
REHBER ANSIKLOPEDISI
SPONSORLU BAGLANTILAR
Secme Konular
· Arabi Aylar
· HANEFi MEZHEBi
· PRATiK BiLGiLER
· HENDEK SAVAşI (Ahzâb Gazâsı)
· KADiSiYE SAVAşI
· ENDüLüS EMEVi DEVLETi
· pH öLçEği (pH Cetveli)
· KENDiR-KENEViR (Cannabis sativa)
· YERMüK SAVAşI
· MUSUL MESELESi

Burayada Bak
· ARTiSTiK PATiNAJ (Bkz. Patinaj)
· KATILAşMA (Bkz. Donma)
· LöSEMi (Bkz. Kan Kanseri)
· PiYaLE PAşA
· SüRNaME (Bkz. Nazım şekilleri)
· WHO (Bkz. Dünyâ Sağlık Teşkilâtı)
· BERKELYUM
· CEVDET SUNAY
· işTAH
· KATSAYI
· MEHMED AKALIN
· OSMANLI TüRKçESi EDEBiYATI (Bkz. Türk Edebiyatı)
· CEMRE
· DENEY
· DIşişLERi BAKANLIğI

Son Okunanlar
· iMaRET
· AZTEKLER
· iBN-i HACER-i ASKALaNi
· KONUR ALP
· CUMa DiVaNI
· öMER BiN HATTaB
· VEBa
· iDRAR
· ZENGiLER (Musul Atabeyliği)
· UYKU

Ciltler: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20
Tüm Konular     A B C Ç D E F G H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü W V Y Z

İMÂRET

Alm. Armenküche (f), Fr. Cuisine (f), Pour les pauwres, İng. Kitchen for the poor. İslâm memleketlerinde, bilhassa Osmanlı Devleti zamânında medrese talebelerine, fakirlere ve her isteyene Allahü teâlânın rızâsı için bedâva yiyecek dağıtmak üzere kurulmuş aşevleri. İlk zamanlarda birçok hayır işinin yapıldığı bir kurum olan imâretler, sonraları sâdece yiyecek dağıtılan yerler haline gelmiştir. Ayrıca her imâretin, sanat târihi bakımından da bir değeri vardır.

İmâretler ilk defa, Peygamber efendimiz zamânında ortaya çıkmıştır. Medîneli Ensâr ile Muhâcirlerin fakirleri,Mescid-i Nebî yanındaki “Suffa” denilen büyük çardak altında yaşarlar, ilim öğrenmek ve öğretmekle uğraşırlardı. Ömürlerinin çoğu, Resûlullah ile birlikte ilim öğrenmekle, cihâd etmekle geçerdi. Bunlara “Eshâb-ı Suffa” denirdi. Sayıları değişirdi. Çok zaman yetmiş kişi olurdu. Çoğu şehid oldu. İmâret müessesesi, Dört Halîfe, Emevîler, Abbâsîler, Selçuklular devirlerinde devâm ederek Osmanlılara geçti.

Osmanlılar, fethettikleri yerlerde, câmi, hastahâne, medrese, kervansaray, köprü, han, hamam ve çeşme gibi sosyal müesseseler yaparak, şehirleri kendilerine mâl ettiler. Ayrıca hayvanlar ile kuşların kışın karda yiyeceklerini ve yazın sıcakta içeceklerini temin ettiler. Medreselerde okuyan talebeler, yolcular, muhtâc ve kimsesizler için de imâretler yaptılar. Osmanlılardan günümüze ulaşan arşiv belgeleri ve harap da olsa bugün ayakta duran mîmârî eserleri, Osmanlı Devleti dâhilinde binlerce imâretin faaliyet hâlinde bulunduğunu göstermektedir. Bu sosyal müesseselerin muhâfaza ve devâmını sağlamak için de çevrelerinde han, hamam ve dükkan gibi yerler yaptırılarak, gelirleri bunlardan temin edildi. Diğer bütün sosyal müesseselerde olduğu gibi, imâretlere verilen vakıf gelirleri de evkaf defterlerinde kaydedildi. Meselâ İstanbul’da Bâyezîd İmâretinin yıllık geliri 9 milyon akçeydi. Yine Fâtih Câmii ve İmâretini yaşatmak için Fâtih Sultan Mehmed, İstanbul’un çeşitli semtlerinde; 1130 ev, 2466 dükkân, 3 han, 54 değirmen, 14 hamam, 9 bahçe vakfetmişti.

Osmanlılarda ilk imâreti, 1336’da kuran Orhan Gâzi, müessesesinin açılışını yaparak fakirlere kendi eliyle yemek dağıttı. Osmanlıların son zamanlarına kadar devâm eden bu müesseselerin yerine sonradan aşevleri kuruldu.

İznik ve Bursa’da pâdişahlar ile hayırsever zengin kimselerin kurduğu imâretler yirmi dörde ulaşmıştı. İstanbul, Ankara, Edirne, Manisa, Amasya, Kayseri, Erzurum, Filibe, Selânik, Bolayır, Gelibolu ve daha bunun gibi İmparatorluğun hemen her köşesinde imâretler vardı. Bunlar misâfirlere, medreselerde okuyan talebelere ve fakir halka en büyük destekdi. İmâretlerde verilen yemeklerin derecesi, onu besleyen vakfın veya şahsın zenginliğine göre değişirdi. Günde iki öğün yemek verileceği, mübârek gecelerde helva yapılıp dağıtılacağı ve vakıf sâhibinin rûhuna Kur’ân-ı kerîm okunacağı vakfiyelere şart olarak konurdu. Mütevellî heyeti bu hükümlere uymaya mecbûrdu. İmâretler ayrıca kimsesiz çocukların yetiştirilmesi işini de üzerlerine alıp bunlara hayatlarını kazanacak bir çağa gelinceye kadar bakarlar ve yetimlere maaş bağlarlardı. Nitekim Ayasofya vakfından 200, Edirne’deki Sultan İkinci Murâd vakfından 40 ve Fâtih İmâreti vakfından 250 yetime maaş bağlanmıştı. Maaş bağlanacak yetimlerin seçilmesi işi ile İstanbul kâdısı meşgûl olmakta ve her türlü işler kâdı siciline geçirilmekteydi.

İmâretlerin vakfiyelerinde vakfın idâresinin kimler elinde ve nasıl olacağı da belirtiliyordu. Buna göre vakıfla alâkalı bütün vazîfeliler sene sonunda bir umûmî heyet hâlinde toplanarak vakfiyeyi birlikte okuyup vakfiye şartlarının sene içinde yerine getirilip getirilmediğini müzâkere ederlerdi.

İmâretler bir tek yapı olabildiği gibi, külliye hâlinde teşkil edilenleri de vardı. On altıncı asra kadar tek yapı hâlinde olanlar meşhûrdu. Bu asırdan sonra daha çok külliye hâlinde olanlara rastlanıyordu. İmârethâne binâları, Türk mîmârî geleneklerine uygun planlara sâhib olarak yapılır, iki yanında bitişik birer misâfirhâne ile ortada namaz kılacak bir yer bulunurdu. Misâfirhâne odalarının içinde birer ocak ile dışarıya açılan kapıları vardı. Ortada bulunan namaz kılma yerinin genellikle yüksek bir kulesi bulunur, kule üzerindeki aydınlatma feneri ile şadırvan ve iç bölmeler aydınlatılırdı.

Fâtih Sultan Mehmed Hanın câmi, medrese ve dârüşşifâ ile berâber yaptırdığı imârette günde iki defâ yemek pişer ve medrese talebeleriyle hastahâne ve kütüphâne memurları ile külliyenin bütün hizmetlileri, misâfirler ve fakirler olmak üzere, her öğünde bin kişi yemek yerdi. Bütün İstanbul’daki imâretlerde bu sırada otuz binin üzerinde kişiye yemek verilirdi. Ayrıca mevki ve makam sâhiplerinin sarayında da fakirler için yemek çıkarılırdı.

Günümüzde bu durumu devam ettiren bâzı vakıf müesseseleri de bulunmaktadır.


Son takip: 10.07.2019 - 03:36
Konu ile alakali düsüncelerinizi yaziniz:



Ciltler: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

Tüm Konular A B C Ç D E F G H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü W V Y Z


· STEARiK ASiT · EMRULLAH EFENDi · DEFNE (Laurus nobilis) · çELEBi HALiFE · HAç · HüSEYiN BAYKARA · LEVüLOZ (Bkz. Fruktoz) · MUHAMMED ABDUH (Bkz. Abduh) · SAPARNA (Smilax aspera) · BAL PETEği (Bkz. Arı) · TERKOS GöLü · REFiK SAYDAM · NaiMa · MAKKaRi · ABDüLAZiZ DEBBAğ · BENi MUSA (Ahmed, Muhammed ve Hasan bin Musa) · şAKAYIK (Paeonia) · MAHMuDE OTU (Convolvulus scammonia) · ABDURRAHMAN ARVASi · AMERiKAN FUTBOLU · CEBiR · HiDROMETRE · KILIç ARSLAN-IV · KALKAşENDi · DEVETABANI (Bkz. öksürükotu) · BEşiK · KARINCIK (Ventriculus) · RiBa (Bkz. Fâiz) · HUMMA · OPPENHEIMER, J. Robert · ZEYD BiN HaRiSE · NAZIM TüRLERi · KEMER · HAYaLi · TEKSiR · HATMi (Althaea officinalis) · ISPARTA · DALGA · DiYABET (Bkz. şeker Hastalığı) · AKTiFLEşME ENERJiSi (Bkz. Tepkime) · CiZYE · HARVEY, William · REDüKTöR · ZEYNEB BiNTi CAHş · SERUM · EMiR SULTAN · ZAFER BAYRAMI · HiDiV · DEFiBRiLASYON · ETERiK YAğLAR (Uçucu Yağlar) · Minare
· çELEBi HALiFE · BEYZBOL · CERBE MUHaREBESi · çiL · EBu NU’AYM iSFEHaNi · HaMiLELiK (Bkz. Gebelik) · GORKi, Maksim · KaNUN HüKMüNDE KARARNaME (KHK) · KOOPERATiFçiLiK · MES’uD (Gazneli) · MUSTAFA SABRi EFENDi · NEWTON, Sir Isaac · OKSALiK ASiT · PROJEKSiYON · SUBAşI · TRöST · FENOLiK REçiNE · PişiK · şEHNaME (Bkz. Firdevsî) · PUSULA · RaBiA-i ADViYYE · REZORSiNOL · SiYATiK · STRATEJi · TAHaRET (Bkz. Temizlik) · NiKOLA-I · TMO (Bkz. Toprak Mahsulleri Ofisi) · TOPALAK (Bkz. Domuzturbu) · VOLVERiN (Gulo luscus) · YENi GiNE · YILAN AKBABASI (Bkz. Sekreter Kuşu) · AHMED HiKMET MüFTüOğLU · ALi RIZA PAşA · ALPAKA (Lama glama pacos) · AşIK PAşA · AT (Bkz. Avrupa Topluluğu) · GAY-LUSSAC, Joseph Louis · LüBNAN · KARTACA · CaSUSLUK
· Ashabi kiram · Bitkiler · Cumhurbaşkanları · Dünya Devletleri · Dünya Dinleri · Dünya Şehirleri · Evliyalar · Hastalıklar · Hayvanlar · Hükümdarlar · Irklar · Kahramanlar · Latin Alfabesi · Meslekler · Osmanlı Padişahları · Osmanlı Savaşları · Peygamberler · Sağlık Bilgileri · Siyasetçiler · Spor Dallari · Tarihteki Devletler · Türkiye Şehirleri · Yazarlar · İslam Alimleri · İslami Mezhepler · Şahıslar · Şairler

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83


Google
 
Web ihya.org
CepAlem Gazeteler E-Kart E-Kitap Saglik Şiirler Sözlük
Kuran Meali Hadis Namaz Vakitleri Ingilizce Samil Fıkıh Fetva Rüya Tabiri
Kamus Hikayeler Forum Dini Terimler Haberler Oyun Resimler Ilahiler
Terimler isimler Sosyal Kavram Hadis Sözlügü imsakiye
Üniversite taban puanları ilmihal Rehber