Rüya Tabirleri
Açılış  Giriş Sayfası Yap
Favori  Sık Kullanılanlara Ekle
www.ihya.org 10. yilinda
IHYA ÜYE İŞLEMLERİ
Üyeadi:
Parola :
REHBER ANSIKLOPEDISI
SPONSORLU BAGLANTILAR
Secme Konular
· Arabi Aylar
· HANEFi MEZHEBi
· PRATiK BiLGiLER
· HENDEK SAVAşI (Ahzâb Gazâsı)
· KADiSiYE SAVAşI
· ENDüLüS EMEVi DEVLETi
· pH öLçEği (pH Cetveli)
· YERMüK SAVAşI
· KENDiR-KENEViR (Cannabis sativa)
· MUSUL MESELESi

Burayada Bak
· KUBBE VEZiRLERi (Bkz. Vezirler)
· SiNaN PAşA (Hadım)
· iMaM-I EBu YuSUF (Bkz. Ebu Yusuf)
· KARL-XII (Bkz. Demirbaş şarl)
· NEON
· OPERET (Bkz. Edebî Türler)
· SüRNaME (Bkz. Nazım şekilleri)
· şUa (Bkz. Radyasyon)
· ULAK
· YüKSEK ATLAMA (Bkz. Atletizm)
· DENEY
· EMiN BARIN
· öLçEK
· SiKLOTRON
· SOğUTMA

Son Okunanlar
· çIYAN (Scolopendra cingulata)
· SELENYUM
· AğIR CEZA MAHKEMELERi (Bkz. Mahkeme)
· GUT HASTALIğI
· BADEM AğACI (Prunus amygdalus veya Amygdalus communis)
· SaLiH REiS (Paşa)
· KAROSER
· ESRAR
· AKUPUNKTUR
· KUZEY KIBRIS TüRK CUMHuRiYETi

Ciltler: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20
Tüm Konular     A B C Ç D E F G H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü W V Y Z

ÇIYAN (Scolopendra cingulata)

Alm. Gürtelskdopender, Fr. Scolopendre, İng. Scolopendra. Familyası: Çıyangiller (Scolopendridae). Yaşadığı yerler: Nemli sahalarda, çürümüş kütük, yaprak ve taşlar altında. Özellikleri: Çok ayaklı, zehir çengelli, gececi, etçil eklem bacaklılar. Ömrü: 6 yıl kadar. Çeşitleri: Ev, Brezilya ve Bermuda çıyanları meşhurlarıdır.

Eklembacaklıların, çokbacaklılar (Myriopoda) sınıfının bir türü. Geniş ve yassıca vücutludur. Genel uzunluğu 5-10 cm, genişliği ise, 5-9 milimetre kadardır. Avrupa’daki bireylerin boyu 9 cm’yi aşmaz. Tropik bölgelerde ise 17 cm kadar olanlarına rastlanabilir. Hızlı ve hareketlidir. Taşların altında barınır. Böcek ve örümcek avlar. Çıyangiller âilesinin tipik örneğidir.

Çıyanlarda vücut, belirgin bir baş ve çok sayıda benzer halkalardan (segment) meydana gelmiştir. Başlarında bir çift anten, üç çift ısırıcı çiğneyici ağız parçası bulunur. Ev çıyanında iki adet bileşik göz, tipik çıyanlarda iki küme (her iki yanda dörder) basit (osel) göz vardır. Bâzı türlerde ise göz bulunmaz. Her halkadan (son iki halka hariç) bir çift yürüme bacağı çıkar. Ayak uçlarında pençeye benzer bir tırnak bulunur. En son uzun bacaklarını kıskaç gibi kullanabilir. Birinci segmentin bacakları bir çift zehir çengeli (keliser) şeklindedir. Keliserlerin içi kanallı olup, bir çift zehir bezine açılır.

Çıyanlar sıcak ve ılıman bölgelerde yaşayan kara hayvanlarıdır. Scolopendridae, Scutigeridae, Lithobidae gibi familyaları mevcuttur. Renkleri genellikle sarı, kahverengi, yeşil vs.’dir. Boyları 2-3 santimetreden 26,5 santimetreye kadar değişen türleri vardır. Hepsi etçil ve gececi hayvanlardır. Gündüzleri taşlar, çürümüş kütükler, yapraklar ve bodrum gibi nemli yerlerde gizlenir, gece avlanmaya çıkarlar. Koklama duyuları çok hassastır. Antenleri dokunma ve hassas koklama tüyleriyle bezenmiştir. Gece avlarını kokularından tesbit ederler. Çok sayıdaki ayaklarıyla hızlı hareket eden tırmanıcı eklem bacaklılardır. Ev çıyanı (Scutigera coleoptrata) 2 cm uzunluk ve 3,5 mm genişlikte olmasına rağmen, çok uzun olan bacakları sâyesinde sâniyede 50 cm yol alır. Türlerde bacak sayısı 15 çiftten 173 çifte kadar değişir. Bu hayvanlarda her zaman tek sayıda bacak çifti olur. Çoğunda 35 çifttir. Ev çıyanında ve Brezilya çıyanında (Dev çıyan= Scolopendra gigantea) 21, Geophildis’te 173 çift bacak vardır.

Böcekler gibi dallanmış borucuklar sistemi (trakea) ile solunum yaparlar. Her halkada bir çift nefes deliği vardır. Yumurta ile ürerler. Dişi yumurtalarını topraktaki oyuklara bırakır. Bâzıları yumurtaları korur ve yavrulara bir süre bakar. Doğan yavrular erginlere benzerse de halka sayıları daha azdır. Her deri değiştirmede halka sayıları artarak büyürler. Ormanlık bögelerde, seralarda, bahçelerde, çürük yaprak ve saksılar altında bol rastlanan 2-3 cm boyundaki “Lithobius” cinsinin yumurtadan çıkan yavrularında 7 segment (halka) bulunur.

Çıyanlar, gece faaliyete geçerek; hamam böceği, yaprak biti, kitap böceği, sümüklü böcek, toprak solucanı ve hattâ küçük kertenkele ve fâreleri zehir çengelleriyle ısırarak felce uğratır ve yerler. Tropik bölgelere gidildikçe boy ve zehirleri artar. 15 cm boyundaki “Bermuda çıyanı” ısırdığı insanı birkaç gün ateşler içinde bırakır. Güney Amerika ve Hindistan’da bol rastlanan 26,5 santimetrelik dev çıyanın zehiri insanı öldürebilir. Mutfakta, lavabo yakınlarında, duvar ve bodrumlarda bol rastladığımız kıl gibi ince antenli ve uzun bacaklı ev çıyanı; hamam böceği, örümcek ve böcekleri avladığından insanlar için faydalıdır. Zehiri insanlar için önemsiz olup, yanma yapar.

Çıyanlar gece ayakkabı, çadır, çaydanlık ve su testilerine girerler. Testiden su içildiği takdirde insanın boğazını ısırıp ölümüne sebeb olabileceğinden sakınmak lâzımdır. Çay pişirmeden önce, çaydanlıkların içini dikkatle kontrol etmeli, ayakkabıları giymeden önce ters çevirmelidir.


Son takip: 24.01.2020 - 10:53
Konu ile alakali düsüncelerinizi yaziniz:



Ciltler: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

Tüm Konular A B C Ç D E F G H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü W V Y Z


· NiğBOLU MEYDAN MUHaREBESi · TULUMBACILAR · BUğDAY (Triticum) · ASLAN (Felis leo) · PALA · EMüLSiYON · çiN SEDDi · BiSMARCK, Otto · DOğAL GAZ · CELaL BAYAR · iNDiRGENME VE YüKSELTGENME · KALEMTRAş · SiYATiK · ARMUT (Pyrus communis) · BURSALI MEHMED TaHiR · SüLFiT işLEMi (Bkz. Kâğıt) · DOğAN (Falco peregrinus) · HiCiV-HiCViYE · ABBASiLER · MUHAMMED (Alexander Russel Webb) · AHMED iBNi KEMAL (Bkz. ibn-i Kemal Paşa) · üZüM · BASIN YAYIN VE ENFORMASYON GENEL MüDüRLüğü · MEHMED AğA · KARAKURUM DAğLARI · PARKE · ENVANTER · NECMEDDiN ERBAKAN · GECESEFaSIGiLLER (Nyctaginaceae) · ORHAN SEYFi ORHON · AMRE BiNTi ABDURRAHMAN · TELLüR · TENKiT (Bkz. Edebî Türler) · NiYOBYUM · ANGLiKANiZM · EBü’L-GaZi BAHADIR HAN · HiKaYE · KüçüK MENDERES · ABDüLMECiD HAN · KaSIM BiN MUHAMMED · çAKşIR · KAMULAşTIRMA (Bkz. istimlâk) · DaVa · LEVüLOZ (Bkz. Fruktoz) · KEMOSENTEZ · DYER, Reginald Edward Harry · KEMaLEDDiN iBNi YuNUS · ELEKTRiK çARPMASI · KADIASKER (Bkz. Kazasker) · CENEVRE · Minare
· EHi çELEBi · BACH, Johann Sebastian · KUTUP YILDIZI · ULUDAğ · LaLE DEVRi · CENiN (Bkz. Embriyon) · MANTAR ZEHiRLENMESi · BETTANi · MiZAH · ANAYASA · MUHAMMED ALEYHiSSELaM · BOSNA-HERSEK · CaHiD ZARiFOğLU · CiN · ELEKTROMANYETiK DALGA · MALTAERiği (Eriobotrya japonica) · HARiRiZaDE · EL YAZMASI (Bkz. Yazma) · BALiSTiK · KILIç ARSLAN-III · ENVER PAşA · HOLOGRAFi · BAYRAK KOşULARI (Bkz. Atletizm) · BOşNAKLAR · AşIK VEYSEL şATIROğLU · üZERLiK OTU (Peganum harmala) · CAZGIR · DEKSTRAN · BAREM · BORDRO · HAçLI SEFERLERi · SiVaSi ABDüLMECiD EFENDi · ADNAN MENDERES · NiKARAGUA · NARH · FAYANS · KIZKUşU (Vanellus vanellus) · öMER BiN HATTaB · TRAHOM · YABANöKüZü (Bibos gaurus)
· Ashabi kiram · Bitkiler · Cumhurbaşkanları · Dünya Devletleri · Dünya Dinleri · Dünya Şehirleri · Evliyalar · Hastalıklar · Hayvanlar · Hükümdarlar · Irklar · Kahramanlar · Latin Alfabesi · Meslekler · Osmanlı Padişahları · Osmanlı Savaşları · Peygamberler · Sağlık Bilgileri · Siyasetçiler · Spor Dallari · Tarihteki Devletler · Türkiye Şehirleri · Yazarlar · İslam Alimleri · İslami Mezhepler · Şahıslar · Şairler

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83


Google
 
Web ihya.org
CepAlem Gazeteler E-Kart E-Kitap Saglik Şiirler Sözlük
Kuran Meali Hadis Namaz Vakitleri Ingilizce Samil Fıkıh Fetva Rüya Tabiri
Kamus Hikayeler Forum Dini Terimler Haberler Oyun Resimler Ilahiler
Terimler isimler Sosyal Kavram Hadis Sözlügü imsakiye
Üniversite taban puanları ilmihal Rehber