Rüya Tabirleri
Açılış  Giriş Sayfası Yap
Favori  Sık Kullanılanlara Ekle
www.ihya.org 10. yilinda
IHYA ÜYE İŞLEMLERİ
Üyeadi:
Parola :
REHBER ANSIKLOPEDISI
SPONSORLU BAGLANTILAR
Secme Konular
· Arabi Aylar
· HANEFi MEZHEBi
· PRATiK BiLGiLER
· HENDEK SAVAşI (Ahzâb Gazâsı)
· KADiSiYE SAVAşI
· ENDüLüS EMEVi DEVLETi
· pH öLçEği (pH Cetveli)
· KENDiR-KENEViR (Cannabis sativa)
· YERMüK SAVAşI
· MUSUL MESELESi

Burayada Bak
· BOYUN
· VALF
· YAZ
· DEVLET GiRAY HAN-I
· iSLaM EKONOMiSi (Bkz. iktdisâdî Sistemler)
· KAMPANYA
· TEKRi (Bkz. Sumak)
· ANDROPOV, Yuriy Vladimiroviç
· COULOMB
· çiZGi
· GöKKüRESi
· iMaM-I Eş’ARi (Bkz. Ebü’l-Hasan-ı Eş’arî)
· MEHMED PAşA (Muhsinzâde)
· PATEN; (Bkz. Patinaj)
· PROTESTANLIK (Bkz. Hıristiyanlık)

Son Okunanlar
· AşIK EDEBiYATI
· FaRE ISIRIğI HASTALIğI (Sodoku)
· DüRRi AHMED EFENDi
· SU SPORLARI
· çEKiç Güç
· TRUMAN, Harry S.
· FERiDüDDiN-i GENC-i şEKER
· ANiLiN
· TATLILAR
· KEMiKLEşME (Ossifikasyon)

Ciltler: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20
Tüm Konular     A B C Ç D E F G H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü W V Y Z

AŞIK EDEBİYATI

Anadolu’da 16. yüzyıldan sonra, şehirlerde, esnaf teşekküllerinde, asker ocaklarında, kervansaraylarda, konaklarda gelişen halk edebiyatından farklı orta tabaka edebiyatı.

İslamiyetten önceki Türklüğün milli sözlü edebiyatı içinde daha çok Kam, Bakşı ve Ozanlar yer almışlardır. Aynı zamanda birer halk hekimi ve sihirbaz vazifesini de üstlenen bu kimseler, İslamiyet, sihri ortadan kaldırdığı ve modern hekimliğin yolunu gösterdiği için eski itibarlarını kaybettiler. Önceleri hikaye, destan ve kahramanlık şiirlerini terennüm ettiler. Zamanla ortaya çıkan aşık edebiyatının ortaya çıkmasına sebeb oldular. Böylece, halk şairi de denen aşıklar ortaya çıkmış oldu. Buna paralel olarak devam eden yüksek zümre yani divan edebiyatından ayrı bir edebiyatın hazırlanmasında rol oynayan aşıklar, daha ziyade hece ölçüsünü kullandılar. Kendilerini, irticalen yani dile geldiği gibi, saz eşliğinde, bir de kalabalık halk önünde söyleme yönünden, divan şairlerinden üstün görürlerdi. Halk da aynı görüşte olmasına rağmen, divan şairleri tarafından pek rağbet görmediler. Ancak orduda yetişenler ve sarayda görülen halk şairleri bilhassa saray tarafından destek gördüler. Hatta sarayda bilhassa hanımlar arasında halk şiiri tarzında şiir söyleyenler de görüldü.

On yedinci asra kadar ellerinde saz olan halk şairleri bu yüzyıldan sonra, çöğüre rağbet ettiler. Böylece aşık ve saz şairi yanında aynı manada çöğürcü kelimesi de ortaya çıktı. Fakat 19. yüzyılda başlayan garpçılık hareketi ve Cumhuriyet dönemlerinde bu zümre eski rağbetini gitgide kaybetti. Sadece memleketin iç kesiminde eski hayat tarzına yer veren kısımlarda aşıklara rastlanmış oldu.

Günümüzde varlıklarını sürdüren aşıkların belirli toplantı yerleri vardır. Halk şairleri, köy, kasaba, göçebe gibi topluluklarda güç hayat şartları içerisinde yetişmişlerdir. Büyük şehirlerde yaşayan halk aşıkları ise Divan edebiyatından etkilenerek özelliklerini büyük ölçüde kaybetmişlerdir. Aşıklar eserlerini sazlarıyla beraber, hem çalarak hem de söyleyerek meydana getirirlerdi. Her aşık bir ustanın yanında yetişir, yetişme esnasında ustasından öğrendiklerini etrafa yayardı. Geçimlerini ya zengin olanların yardımlarıyla veya toplulukta sanatını icra ettikten sonra toplanan paralardan temin ederlerdi. Aşıklar çeşitli tasniflere tabi tutulmuşlardır. Kısaca aşağıdaki şekilde gösterilebilirler:

Şehir ve kasaba şairleri: Bunlar Divan şiirinin etkisinde kalmış ve belli bir süre tahsil görmüşlerdir.

Köy şairleri: Büyük şehirlerden uzak kalmış şairlerdir. Sanatlarını köy düğünü ve meclislerde icra ederlerdi.

Göçebe çevrelerinin şairleri: Güneydoğu Anadolu’da bulunan aşiret beylerinin hizmetinde bulunan şairlerdir.

Mezhep ve tarikat şairleri: Daha ziyade kızılbaş şairleri ile Hacı Bektaş-ı Veli’nin yolundan ayrılmış olan Bektaşi şairleridir.

Yunus Emre, Hacı Bayram-ı Veli ve Eşrefoğlu gibi tekke şiiri içinde yer alan mutasavvıfların şiirlerindeki özellikleri, sonradan gelenler zamanla değiştirmişler ve kaynağını Şah İsmail’in şii inançları ve kültüründen alan yarı politik bir aşık edebiyatı meydana getirmişlerdir. Şah İsmail’in ve Tahmasb’ın Osmanlı padişahlarıyla yaptığı savaşlar esnasında Pir Sultan Abdal, Kul Himmet gibi bazı şairler bu edebiyatın Anadolu’da temsilciliğini yapmışlardır.

Aşık edebiyatının sözlü ve yazılı olmak üzere iki kaynağı vardır. Sözlü kaynak, aşık edebiyatını öğrenenlerin hafızalarıdır. Bunlar aşık edebiyatını, bir yerden bir yere ve nesilden nesile yaymayı vazife bilirler.

Yazılı kaynaklar ise, okuma-yazma bilen aşıkların veya herhangi bir meraklının beğendiği şiirleri yazdıkları defterlerdir. Bu çeşit defterlere cönk veya sığır dili denirdi (Bkz. Cönk).

Aşıkların meydana getirdikleri eserler, hikaye ve şiir olmak üzere iki kısma ayrılır:

a) Hikayeler: Aşıkların anlattıkları, nesir ve nazım karışımı hikayelere, Türk Edebiyat tarihinde halk hikayesi adı verilir. Bu hikayelerin, son devirdekiler hariç, müellifleri belli değildir. Hikayelerde kahramanlık, aşk ve halk şairlerinin hayatları anlatılır.

b) Şiirler: Aşık edebiyatında şiir, hem aşıklar tarafından meydana getirilir, hem de başkalarınınki nakledilirdi. Şiir, aşık edebiyatında konuları bakımından; destan, güzelleme, koçaklama, taşlama, ağıt, tenkit, iyilik telkini, nasihat ve şikayet gibi ahlaki konuları işleyen manzumeler olmak üzere kısımlara ayrılır.

Aşık edebiyatı, dil, üslup ve vezin bakımından Divan edebiyatından ayrılır. Aşıklar halkın konuştuğu dil ile yazmışlar ve söylemişlerdir, saray tarafından ilgi görmüşlerdir. Eserlerinde çok az Arabi ve Farisi kelimeler kullanmışlardır. Hakim olan vezin, hece veznidir. Ancak aruz vezni de yer yer kullanılmıştır.

Aşık edebiyatı aslında sözlü bir edebiyattır; zira, aşıklar, şiirlerini yazmazlar, söylerlerdi. Onların şiirleri daha çok şiir meraklıları tarafından tertib edilen cönklerde yer almıştır.


Son takip: 19.11.2019 - 05:34
Konu ile alakali düsüncelerinizi yaziniz:



Ciltler: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

Tüm Konular A B C Ç D E F G H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü W V Y Z


· MOZART, Wolfgang Amadeus · AIR CONDITIONING · MOSKOVA ANTLAşMASI · ANTiGUA VE BARBUDA · NEGATiViZM (Bkz. Katalepsi) · SAKARYA IRMAğI · şAMANDIRA · KARABORSA · JAGUAR (Felis onca=Panthera jaguarius onca) · KEçECiZaDE FUaD PAşA (Bkz. Fuâd Paşa) · MONARşi (Bkz. Devlet) · RAUF ORBAY · DEğERLiK · AKDiKEN (Rhamnus cathartica) · USTURLaB (Asturlab-Astrolab) · iBN-i TUFEYL · BOşALTIM SiSTEMi · SiMETRi · TAN · FAZ · MiSVAK · DüMEN · TERLEME (Transpirasyon) · BAşTANKARA (Parus major) · EMüLSiYON · TAPiR (Tapirus) · TOZLAşMA (Polinizasyon) · GiRişiMöLçER (interferometre) · KüBiZM (Bkz. Edebî Akımlar) · OT · MAKiNA · DöRT HALiFE · ASTROFiZiK · BABiL KRALLIKLARI · DüELLO · KOMANDiT şiRKETLER (Bkz. şirketler) · iKRaMiYE · GORKi, Maksim · KARACA (Bkz. Geyik) · ALKALOiTLER · NASIR · CüCELiK · AHMED YESEVi · SiBiRYA · YILDIZçiçEği (Dahlia) · STRONSiYUM · SüLFAT ASiDi (Bkz. Sülfürik Asit) · MUALLiM NaCi · CENaNi · ZAFER BAYRAMI · Minare
· DüNYa · iBRaHiM PAşA SARAYI · ROMANYA · iBN-i SEBE’ (Bkz. Abdullah bin Sebe’) · DiVaN-I HüMaYuN · şiNaSi · NETBOLL · MONARşi (Bkz. Devlet) · TARIK BUğRA · SaMi EFENDi (Yorganizâde) · KRiKET · ATARDAMAR SERTLiği · MUHaBERE · OAPEC (Bkz. Petrol ihraç Eden Arap ülkeleri Teşkilâtı) · TAç · TüRBiN · AKBIYIK SULTAN · TAHiYYET-üL-MESCiT · MANASLAR (Scarabaeidae) · ü · FAKS (Bkz. Faksimile) · L’HOSPITAL, Guillaume François Antoine de · DIş TiCaRET DENGESi · DRiNA KöPRüSü · LüTFü KIRDAR · HUş AğACI (Betula) · MAKi · HELiKOPTERBöCEKLERi (Bkz. Kızböcekleri) · TOKSiKOLOJi · MUHAMMED iKBAL · HALA SULTAN · iMPULS · ASTRONOMi · MEHTER · KöY · NUSRETiYE CaMii · KAZa VEKADER · DENiZ ULAşIMI · BEşiR FUAD · LALA MUSTAFA PAşA
· Ashabi kiram · Bitkiler · Cumhurbaşkanları · Dünya Devletleri · Dünya Dinleri · Dünya Şehirleri · Evliyalar · Hastalıklar · Hayvanlar · Hükümdarlar · Irklar · Kahramanlar · Latin Alfabesi · Meslekler · Osmanlı Padişahları · Osmanlı Savaşları · Peygamberler · Sağlık Bilgileri · Siyasetçiler · Spor Dallari · Tarihteki Devletler · Türkiye Şehirleri · Yazarlar · İslam Alimleri · İslami Mezhepler · Şahıslar · Şairler

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83


Google
 
Web ihya.org
CepAlem Gazeteler E-Kart E-Kitap Saglik Şiirler Sözlük
Kuran Meali Hadis Namaz Vakitleri Ingilizce Samil Fıkıh Fetva Rüya Tabiri
Kamus Hikayeler Forum Dini Terimler Haberler Oyun Resimler Ilahiler
Terimler isimler Sosyal Kavram Hadis Sözlügü imsakiye
Üniversite taban puanları ilmihal Rehber