Rüya Tabirleri
Açılış  Giriş Sayfası Yap
Favori  Sık Kullanılanlara Ekle
www.ihya.org 10. yilinda
IHYA ÜYE İŞLEMLERİ
Üyeadi:
Parola :
REHBER ANSIKLOPEDISI
SPONSORLU BAGLANTILAR
Secme Konular
· Arabi Aylar
· HANEFi MEZHEBi
· PRATiK BiLGiLER
· HENDEK SAVAşI (Ahzâb Gazâsı)
· KADiSiYE SAVAşI
· pH öLçEği (pH Cetveli)
· ENDüLüS EMEVi DEVLETi
· YERMüK SAVAşI
· MUSUL MESELESi
· KENDiR-KENEViR (Cannabis sativa)

Burayada Bak
· GüNEş YANIKLARI
· şEKERPANCARI (Bkz. Pancar)
· TEKKE
· TüCCAR (Bkz. Tâcir)
· ALZHEiMER HASTALIğI (Bkz. Bunama)
· ARPALIK
· ENGiNAR (Cynara scolymus)
· HiNT AVRUPA DiLLERi (Bkz. Dil)
· iLTERiş KUTLUğ KAğAN
· MARMARA GöLü
· NETBOLL
· NüKLEER SiLAHLAR
· PERON, Juan Domingo
· TRiYAK
· YEşiM

Son Okunanlar
· MERKEZ BANKALARI
· BASUR (Hemoroit)
· DALAMAN çAYI
· ORBiTAL (Bkz. Atom, Element)
· KaZIM KARABEKiR
· KARIN
· MERSiYE (Bkz. Nazım Türleri).
· öZBEKLER (şeybânîler)
· ATOM
· KiL

Ciltler: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20
Tüm Konular     A B C Ç D E F G H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü W V Y Z

MERKEZ BANKALARI

Alm. Zentralbanken (f.pl), Fr. Banques (f.pl.) Centrales, İng. Central banks. Devlet adına para üreten para ve kambiyo politikalarını belirleyen ve yürüten bankalar. Bu bankalar, “emisyon bankası” veya “bankaların bankası” olarak da adlandırılır. Daha çok Merkez Bankası adıyla anılmalarının sebebi, para ve bankacılık işlerinde diğer bankaların merkezini teşkil etmelerinden, onları bir merkezden yönlendirmelerinden ileri gelir. Merkez bankalarının sahip olduğu bu yetkiler, devletin hükümranlık haklarındandır. Bu sebeple merkez bankalarının, mülkiyet yapısı ne olursa olsun, yetkileri hangi ölçülerde bulunursa bulunsun, görev konularında son irade, devleti yönetenlerdedir.

Merkez Bankaları ekonomik gelişmeye bağlı olarak ortaya çıkmışlardır. Bilinen anlamda merkez bankalarının doğuşu ve gelişmesi bankacılığın gelişmesinden sonradır ve aşağı yukarı 19. yüzyıla rastlamaktadır. Merkez bankalarının gelişimi metal para sisteminin önemini kaybetmesi ve bankaların likidite hâsıl etme fonksiyonunun ön plana çıkmasıyla paralel olmuştur. Bu tür bankaların ilk örnekleri banknot basan ve saklayan özel kuruluşlardı. Bunların modern merkez bankacılığı kimlik ve araçlarına sâhip olmaları, metal para sistemlerinin ve banknotların altına konvertibilitesi mecburiyetinin ortadan kalkmasıyla olmuştur.

Bugün Merkez Bankalarının belli başlı görev ve faaliyetleri şunlardır:

1. Devlet adına banknot çıkarmak (emisyon),

2. Devletin hazinedarlığını yapmak,

3. Banka sisteminin rezervlerini tutmak,

4. Reeskont ve avans işlemleri yapmak suretiyle kredi açmak,

5. Banka sisteminin rezervlerini, reeskont ve avans sûretiyle açtıkları kredileri artırıp azaltmak, hisse senedi ve tahvil alıp satmak, yâni açık piyasa işlemleri yapmak sûretiyle banka sistemini ve ekonominin likiditesini kontrol etmek ve ayarlamak,

6. Banka kredilerini nicelik ve nitelik yönünden kontrol etmek,

7. Kambiyo sınırlaması getirilmişse ülkenin döviz rezervlerini tutmak ve yabancı ülkelere döviz üzerinden işlemleri yürütmek, kontrol etmek.

8. Devletin ekonomik ve mâli konularda danışmanlığını yapmak,

9. Bankalar arasında takas ve mahsup işlemlerini takas odaları aracılığıyla yürütmek,

10. Banka sistemini denetlemek.

Bu görevler, ekonomik gelişmişliğe ve sosyal yapıya göre ülkeden ülkeye farklılıklar göstermekte, zengin ve serbest piyasa düzenine sahip ülkelerde azalarak büyük ölçüde piyasadaki para hacmini ve banka sistemini denetlemekle kalırken, az gelişmiş ülkelerde merkez bankaları çok daha geniş fonksiyonlar üstlenmekte ve bu fonksiyonlar kaynakların ülke kalkınmasının gereklerine göre yönlendirilmesi şeklinde genişlemektedir.

Başlangıçta devlet bankası şeklinde kurulan merkez bankalarının sayısı çok sınırlıydı. Genellikle bir ticâret bankasına banknot ihraç yetkisi verilmesi şeklindeki târihî gelişim, Merkez bankalarının çoğunun özel sermâyeli olmasının bir sebebiydi. Ancak Birinci ve İkinci Dünyâ Savaşları ve hükümetlerin bu bankalara duyduğu ihtiyaç, 1936’lardan îtibâren kimi merkez bankalarının devleteştirilmesine, kurulanların da devlet bankası olarak kurulmasına yol açmıştır. Nitekim bu târihten sonra Danimarka, Kanada, Yeni Zelanda, İngiltere, Fransa, Hollanda, Norveç merkez bankaları devletleştirilmiş, yeni kurulan İrlanda, Afganistan, Seylan, Irak, İsrail merkez bankaları da devlet bankası olarak kurulmuştur.

Merkez Bankaları, genellikle düşük sermâye ile çalışan kuruluşlardır. Bunlar idâre binâsı, şûbe binâları ve demirbaşlar gibi sınırlı varlıkları için sermâyeye gerek duyarlar. Merkez Bankası görevleri sermâyeyi gerektirmez. Esâsen bu bankaların kârları da ticârî bir faaliyet sonucu elde edilmeyen, ekonominin düzenlenmesiyle ilgili kararlardan doğan kârlardır. Bu sebeple devletler, Merkez Bankalarında ne kadar pay sâhibi olurlarsa olsunlar, kârın bir kısmını mutlaka alırlar. Nitekim Türkiye Cumhûriyet Merkez Bankasında, sermâyenin tamamı hazineye âit olmadığı halde ortaklara en fazla % 12 oranında kâr dağıtılmakta, kalanı hazineye verilmektedir.

Merkez Bankalarının bağımsız olması, öteden beri tartışma konusudur. Bir görüşe göre, merkez bankaları, mâlî ve siyasî otoritelerden apayrı bir hukukî bünye içerisinde düzenlenmeli ve özerk hareket edebilmelidir. Aksi halde hükümetler, merkez bankalarını piyasaya karşılıksız para çıkarmaya zorlayacaklar, enflasyona yol açacaklar, bunun sonucu olarak da halkın ve kurumların bu bankalara güveni sarsılacaktır. Merkez Bankası Almanya’da Deutsche Bundesbank, İngiltere’de Bank of England, ABD’de Federal Reserve adını taşımaktadır.

Türkiye Cumhûriyet Merkez Bankası: Ülkemizde ilk kâğıt para “kaimei mutebere” adıyla Sultan Abmdülmecîd Han zamânında 1843’te çıkarılmış ve ilk merkez bankası görevleri yabancı sermâyeli bir banka olan Osmanlı Bankası tarafından yürütülmüştür.

Cumhûriyetten sonra da imtiyaz mukâvelesi 1935’e kadar uzatılan Osmanlı Bankası, merkez bankacılığı görevini tam olarak yerine getirmeyince 11 Haziran 1930’da çıkarılan bir kânunla Türkiye Cumhûriyet Merkez Bankası kurulmuş ve 3 Ekim 1931’de fiilen faaliyete geçmiştir. 14 Ocak 1970 târih ve 1211 sayılı kânunla son şeklini alan Türkiye Cumhûriyet Merkez Bankası, sermâyesinin % 54’üne devletin sâhip olduğu özel hukuk tüzel kişisi bir kuruluştur.


Son takip: 18.10.2018 - 02:48
Konu ile alakali düsüncelerinizi yaziniz:



Ciltler: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

Tüm Konular A B C Ç D E F G H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü W V Y Z


· ZOOLOJi · çiViZaDE MUHYiDDiN EFENDi · SU SPORLARI · AKAN YILDIZ · KUTLUK DEVLETi · GESTAPO · ASAL GAZLAR (Bkz. Soygazlar) · AZiZ MAHMUD HüDAi · FAHREDDiN ACEMi · TüZEL KişiLiK (Bkz. şahsiyet) · METiL · Propanol ve izopropanol çözücü olarak sık kullanılır. ikisi de toksiktir. · NOEL (Christmas) · CiğERDELEN · PLATiN · KATIR (Equus mulus) · KULAğAKAçAN (Forficula auricularia) · CiMRiLiK · LALA şaHiN PAşA · KEPLER, Johannes · KURTUBA CaMii · AVUKAT · MüSLiM · MADDECiLiK (Bkz. Materyalizm) · KöPRüLü MEHMED PAşA · BEHAiLiK · KARMA EKONOMi · NOMA · iDRAR · BAYRAM · AVARLAR · iBN-i MaCE · PALANGA · YöNLER (Bkz. Yön) · KARBONHiDRATLAR · OLEiK ASiT · YUMUşAK şANKIR (Bkz. Zührevî Hastalıklar) · GARAUDY, Roger · HAS · STAGFLASYON · GAZYAğI · KARNABAHAR (Brassica oleracea var, Botrytis) · METAMORFOZ · ROMAN · DENiZ KUVVETLERi · SaDIK ViCDaNi KAYIKçIOğLU · TELHiS · UZUN MEHMED · KORE SAVAşI · KROMATOGRAFi · Minare
· AğA · çiY · PALA · AKiKA · CAD-CAM · MiSYONER · HALOTAN · PARiS · BERKYARUK · MEDLER · KARADELiK · GREYFRUT (Citrus Paradisi) · AMiL ALKOL · BEYAZ SARAY · ALARM · AHiD (Bkz. Ahde Vefa) · KITA SAHANLIğI · KAKUM (AS) (Mustela erminae) · MECAZ (Bkz. Edebî Sanatlar) · SEMBOLiZM (Bkz. Edebî Akımlar) · Taç MAHAL · KAMU HiZMETi (Bkz. Amme Hizmeti) · FaZIL MEHMED PAşA · KOYUNOTU (Agrimonia eupatoria) · ETiYOLE · AMELiYATHANE · GAYZER · şOPEN (Bkz. Chopin, Frederic François) · AHMED YEKDEST CüRYANi · DERViş MEHMED PAşA · MüMiN (Bkz. Müslüman) · AKCiğERLi BALIKLAR (Dipnoi) · NANSEN, Fridtjof · DENKLEM (Matematik) · YuSUF HAS HaCiB · çOBANüZüMü (Vaccinium arctostophylos) · PELOPONNES HARBi · NaDiR TOPRAK ELEMENTLERi · FELç · DRiNA KöPRüSü
· Ashabi kiram · Bitkiler · Cumhurbaşkanları · Dünya Devletleri · Dünya Dinleri · Dünya Şehirleri · Evliyalar · Hastalıklar · Hayvanlar · Hükümdarlar · Irklar · Kahramanlar · Latin Alfabesi · Meslekler · Osmanlı Padişahları · Osmanlı Savaşları · Peygamberler · Sağlık Bilgileri · Siyasetçiler · Spor Dallari · Tarihteki Devletler · Türkiye Şehirleri · Yazarlar · İslam Alimleri · İslami Mezhepler · Şahıslar · Şairler

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83


Google
 
Web ihya.org
CepAlem Gazeteler E-Kart E-Kitap Saglik Şiirler Sözlük
Kuran Meali Hadis Namaz Vakitleri Ingilizce Samil Fıkıh Fetva Rüya Tabiri
Kamus Hikayeler Forum Dini Terimler Haberler Oyun Resimler Ilahiler
Terimler isimler Sosyal Kavram Hadis Sözlügü imsakiye
Üniversite taban puanları ilmihal Rehber