Rüya Tabirleri
Açılış  Giriş Sayfası Yap
Favori  Sık Kullanılanlara Ekle
www.ihya.org 10. yilinda
IHYA ÜYE İŞLEMLERİ
Üyeadi:
Parola :
REHBER ANSIKLOPEDISI
SPONSORLU BAGLANTILAR
Secme Konular
· Arabi Aylar
· HANEFi MEZHEBi
· PRATiK BiLGiLER
· HENDEK SAVAşI (Ahzâb Gazâsı)
· KADiSiYE SAVAşI
· pH öLçEği (pH Cetveli)
· ENDüLüS EMEVi DEVLETi
· YERMüK SAVAşI
· MUSUL MESELESi
· RöNTGEN IşINLARI

Burayada Bak
· NAPOLÉON-II
· PERON, Juan Domingo
· TERöRiZM (Bkz. Anarşi)
· TONBALIğI (Bkz. Orkinos)
· TUNGSTEN (Bkz. Volfram)
· ULEMa (Bkz. alim)
· VOLGA
· YARIMBAş AğRISI (Bkz. Migren)
· YEMEN (Bkz. Birleşik Yemen Arap Cumhuriyeti)
· ANADOLU LiSESi (Bkz. Kolej)
· AREOMETRE (Bkz. Hidrometre)
· ARPACIK
· COPERNiCUS (Bkz. Kopernik)
· DEVETABANI (Bkz. öksürükotu)
· DiSAKKARiT (Bkz. Karbonhidrat)

Son Okunanlar
· KaDIZaDE-i RuMi
· TELESKOP
· ASKERi şURA
· iRTiDaD HAREKETLERi
· CUMHuRiYET
· LABORATUVAR
· MAHMuD YESaRi
· ADLi TIP
· ALINLIK
· EKiDiNE (Bkz. Karıncayiyenler)

Ciltler: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20
Tüm Konular     A B C Ç D E F G H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü W V Y Z

KÂDIZÂDE-İ RÛMÎ

matematik, astronomi ve Hanefî mezhebi fıkıh âlimi. İsmi, Mûsâ Paşa bin Mehmed bin Kâdı Mahmûd Efendidir. Dedesi Mahmûd Efendi, uzun zaman Bursa kâdılığı yapması sebebiyle Koca Kâdı adıyla tanınmıştı. Babası Mehmed Efendi de genç yaşta Bursa kâdılığına getirildi. Fakat kısa bir süre sonra vefât etti. Âilenin büyük oğlu olması hasebiyle, adının sonuna paşa kelimesi eklenerek, Mûsâ Paşa denilen Kâdızâde’ye, Selâhaddîn lakabı verildi. Dede ve babasına nisbetle Kâdızâde, Anadolu’dan Semerkand’a gittiği için de Rûmî denildi.

Muhtemelen 1337 (H. 738) senesinde Bursa’da doğan Kâdızâde-i Rûmî’nin doğum yeri ve târihi ihtilâflıdır. 1421 (H.824) senesinde Semerkand’da vefât etti.

Kâdızâde, babası Mehmed Efendinin vefâtından sonra dedesi Kâdı Mahmûd’un himâyesinde büyüdü. Dedesinden ve talebelerinden ilim öğrendi. Molla Fenârî’den fıkıh, matematik ve astronomi ilimlerini tahsil etti. Bursa’daki tahsilini tamamladıktan sonra, Seyyid Şerîf Cürcânî’nin nâmını duyunca, ilim öğrenmek için 25 yaşlarındayken, 1362’de Horasan taraflarına gitti. Seyyid Şerîf Cürcânî’den kelâm ve fen ilimlerini öğrendi. Astronomi ve matematikte söz sâhibi oldu. Mâverâünnehr taraflarına gitti. Semerkand’da Tîmûr Hanın oğlu Şahruh’tan büyük îtibâr gördü. Şahruh’un büyük oğlu Uluğ Beyin hocalığına tâyin edildi. Uluğ Beye Türkistan ve Mâverâünnehr bölgesinin idâresi verilince, Semerkand’ı kendisine merkez yaptı. Hocası, Kâdızâde’ye büyük ihtimâm gösterip, onun için bir medrese ve rasathâne inşâ ettirdi. Her talebe için bir dershâne yaptırdı. Medreseye müderrisler ve müderrislerin başına Kâdızâde’yi tâyin etti.

Uluğ Bey Medresesine başmüderris olan Kâdızâde, medresesinin ortasında bulunan kare şeklindeki sahaya müderrisleri toplar, ders verirdi. Onlar da kendi dershânelerinde talebelerine anlatarak îzâhta bulunurlardı. Hattâ Uluğ Bey de Kâdızâde’nin derslerini dinlerdi.

Uluğ Bey Medresesinde yüksek din bilgileri ile matematik ve astronomi ilminin incelikleri öğretilirdi. Uluğ Bey, medresenin yerinde yaptırdığı rasathânede de Kâdızâde’ye vazîfe verdi. Rasathânenin müdürü olan astronomi âlimi Gıyâseddîn Cemşid’in ölümü üzerine, müdürlüğe Kâdızâde-i Rûmî getirildi. Kâdızâde-i Rûmî, rasathânede yaptığı gözlemler netîcesinde eski Yunan bilginlerinden intikal eden birçok bilgilerin hatâlı olduğunu ortaya koydu. Astronomik cetvel ve tabloların yeniden tanzim edilerek, hatâların düzeltilmesi için Uluğ Bey Zîc’ini hazırlamaya başladı. Ancak ömrü vefâ etmeyip, zîci tamamlayamadan 1421 senesinde Semerkand’da vefât etti.

Kâdızâde’nin yetiştirdiği Ali Kuşçu ve Fethullah Şirvânî isimli iki meşhur talebesi sâyesinde yüksek matematik ilmi, batı Türkleri arasında (Anadolu’da) da yayıldı. Kâdızâde ve talebeleri, gök cisimlerinin kendi etrâfındaki hareketlerini incelerken, zamânında bilinen yüksek matematiğin en son geliştirilen kâidelerini daha da geliştirip uyguladılar. Astronomi ile ilgili fizik kurallarını da, astronomiye ilk olarak tatbik ettiler.

Eserleri:

1. Muhtasar fil-Hisâb: Muhtasar bir aritmetik kitabıdır ve allâme Selâhaddîn Mûsâ imzâsını taşımaktadır.

2. Câmi-ul-Mahmûd: Harezmî’nin El-Mulahhas fil-Hey’e adlı astronomiye dâir eserinin şerhi olup, Osmanlı medreselerinin temel kitaplarındandır. Çeşitli kütüphânelerde birçok yazma nüshası olan eser, üç-dört defâ basılmıştır.

3. Şerhu Eşkâl-it-Te’sis fil-Hendese: Muhammed bin Eşref Semerkandî tarafından Oklid’in Kitâb-ül-Usûl’ünde bahsedilen mevzûlara dâir yazılan ilk geometri çizimleri ve üçgenlerin niteliklerine dâir Eşkâl-i Te’sis adlı eserin şerhidir. Bu eser de Osmanlılarda çok meşhur olup, pekçok yazmaları mevcuttur ve baskısı da yapılmıştır.

4. Risâle fi İstihrâc-il-Ceyb Derece Vâhide: Gıyâseddîn Cemşid’in bir eserinin şerhidir. Bu eserde, bir derecelik yayın sinüsünü bulma usûlünü, kitabın aslından daha iyi ve basit bir şekilde, devrinde bilinen matematik kâidelerinden daha ileri bir seviyede hesap şeklini ortaya koyarak açıklamıştır. Bu kıymetli eserde, bir derecelik yayın sinüs değerinin, yarıçap bir birim alındığında; 0,017452406437 olduğu gösterilmiştir ki, bugünkü ile aynıdır.

5. Şerhu Kitâbu Mulahhas fil-Hendese,

6. Şerh-ut-Tezkire,

7. Hâşiye alâ-Şerh-il-Hidâye,

8. Şerh-ul-Mulahhas fil-Hey’e.


Son takip: 19.01.2018 - 02:56
Konu ile alakali düsüncelerinizi yaziniz:



Ciltler: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

Tüm Konular A B C Ç D E F G H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü W V Y Z


· iNöNü MUHaREBELERi (Bkz. istiklâl Harbi) · IşINLAR (şuâlar) · RüSTEM PAşA (Dâmâd) · CEVHERi (Ebu Nasr ismâil) · OY · NENE HaTUN · PRATiK BiLGiLER · EKONOMi (Bkz. iktisat) · CüZZAM · VaiZ VE VaZ · NAUTiLUS (Sedefli Deniz Helezonu) · YANGIN · KIZILAğAç (Alnus) · NiZAMşAHLAR · GAUSS, Carl Friedrich · REFiK HaLiD KARAY · KIZKUşU (Vanellus vanellus) · CEVHER · AIR CONDITIONING · BASTiLLE · GüNEş · KEMaLEDDiN iBNi YuNUS · KURTULUş SAVAşI (Bkz. istiklal Harbi) · ELBiSE · YABANöKüZü (Bibos gaurus) · MALTOZ (Malt şekeri) · AKAMBER (Ambra grisea) · DEKOR · EMBRiYOLOJi · MEHMED HAN-III · içGüDü · GIBB, Elias J.Wilkinson · KUVVET · ZONGULDAK · SöMüRGECiLiK (Bkz. Emperyalizm) · KARBONMONOKSiT · GASPIRALI iSMaiL BEY · çAP · EBü’L-HASAN-I şaZiLi · BENi NADiR · MüNECCiM · SEYşELLER · GERiLLA · FEYZULLAH EFENDi · LAHEY ADaLET DiVaNI · ABDüLHAK-I DEHLEVi · MATRiS · SHAKESPEARE, William · BABBAGE, Charles · MUALLiM NaCi · Minare
· TaRiH DüşüRME (Bkz. Ebced Hesâbı) · SaDEDDiN-i KAşGaRi · KURGUBiLiM · ANTiTOKSiN · MUSuLi (Bkz. Ammâr Musulî) · CAD-CAM · ODYOViZüEL EğiTiM (işitme-Görme ile Eğitim) · ALüMiNYUM · UçAKSAVAR · PAMUKçUK; (Bkz. Moniliyazis) · ARşiMET PRENSiBi · DüRBüN · KIRLANGIçOTU (Chelidonium majus) · OSMaN-I ZiNNuREYN · HüNKAR iSKELESi ANTLAşMASI · TESTEREBALIğI (Pristis pristis) · HARVEY, William · VEFa KONEVi · MANYETiK KUTUPLAR · CEVDET PAşA (Bkz. Ahmed Cevdet Paşa) · FiDYE · DIş GEBELiK · RUGBY · KORiNDON · JAGUAR (Felis onca=Panthera jaguarius onca) · KARIN · YaKUT · AHMEDiYYE (Bkz. Kadıyanilik) · YAHYa · OTOKLAV · SAiD NURSi · öLMEZ çiçEK (Helichrysum) · MOLEKüL · YAZ · SERVi-SELVi (Cupressus sempervirens) · UZUN ATLAMA (Bkz. Atletizm) · ECNaDiN ZAFERi (Bkz. Yermük Savaşı) · THATCHER, Margaret · KIRGIZLAR · HüSEYiN CaHiD YALçIN
· Ashabi kiram · Bitkiler · Cumhurbaşkanları · Dünya Devletleri · Dünya Dinleri · Dünya Şehirleri · Evliyalar · Hastalıklar · Hayvanlar · Hükümdarlar · Irklar · Kahramanlar · Latin Alfabesi · Meslekler · Osmanlı Padişahları · Osmanlı Savaşları · Peygamberler · Sağlık Bilgileri · Siyasetçiler · Spor Dallari · Tarihteki Devletler · Türkiye Şehirleri · Yazarlar · İslam Alimleri · İslami Mezhepler · Şahıslar · Şairler

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83


Google
 
Web ihya.org
CepAlem Gazeteler E-Kart E-Kitap Saglik Şiirler Sözlük
Kuran Meali Hadis Namaz Vakitleri Ingilizce Samil Fıkıh Fetva Rüya Tabiri
Kamus Hikayeler Forum Dini Terimler Haberler Oyun Resimler Ilahiler
Terimler isimler Sosyal Kavram Hadis Sözlügü imsakiye
Üniversite taban puanları ilmihal Rehber