Rüya Tabirleri
Açılış  Giriş Sayfası Yap
Favori  Sık Kullanılanlara Ekle
www.ihya.org 10. yilinda
IHYA ÜYE İŞLEMLERİ
Üyeadi:
Parola :
REHBER ANSIKLOPEDISI
SPONSORLU BAGLANTILAR
Secme Konular
· Arabi Aylar
· HANEFi MEZHEBi
· PRATiK BiLGiLER
· HENDEK SAVAşI (Ahzâb Gazâsı)
· KADiSiYE SAVAşI
· pH öLçEği (pH Cetveli)
· ENDüLüS EMEVi DEVLETi
· YERMüK SAVAşI
· MUSUL MESELESi
· KENDiR-KENEViR (Cannabis sativa)

Burayada Bak
· şEKERPANCARI (Bkz. Pancar)
· ALZHEiMER HASTALIğI (Bkz. Bunama)
· ENGiNAR (Cynara scolymus)
· GüNEş YANIKLARI
· HiNT AVRUPA DiLLERi (Bkz. Dil)
· iLTERiş KUTLUğ KAğAN
· MARMARA GöLü
· NETBOLL
· NüKLEER SiLAHLAR
· PERON, Juan Domingo
· TEKKE
· TüCCAR (Bkz. Tâcir)
· YEşiM
· A’RAF
· ARPALIK

Son Okunanlar
· HECE VEZNi
· ALKOLLER
· KARPiT (Bkz. Kalsiyum Karbit)
· çARşAMBA DiVaNI
· iSTiRiDYE AVCISI (Haematopus ostralegus)
· MATERYALiZM
· CELaYiRLiLER
· GASPIRALI iSMaiL BEY
· KUşANLAR
· MATRAKçI NASUH (Bkz. Nasuh-ı Silâhî Efendi)

Ciltler: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20
Tüm Konular     A B C Ç D E F G H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü W V Y Z

HECE VEZNİ

bir nazım ölçüsü. Bir şiirdeki mısraların aynı sayıda heceden meydana gelmesi esâsına dayanır. Eskiden buna hesâb-ı benân (parmak hesabı) da denilirdi. Türklerin şiirde asıl olarak kendilerine has ölçüsü hece veznidir.

Hece vezninin mâzisi, en eski Türk edebiyâtı vezinlerine kadar uzanır. Orta Asya devrinden kalma ve İslâmiyetten önceki devirlere âit Türk edebiyâtı örneklerinin ufak tefek aksamalar hâriç hece vezniyle yazıldığı görülür. Türkler, Müslüman olduktan sonra öğrendikleri Arap ve Fars (İran) dilleri ve edebiyatlarından bâzı ilmî, dînî ve içtimâî kelimelerle birlikte, aruz veznini de alarak bu veznin bahirleriyle mükemmel şiirler yazdılar ve bir Türk aruzu meydana getirdiler. Bu bakımdan aruz vezni de millîleşmiş oldu. Ancak bu vezin daha çok büyük şehirlerde, devlet büyüklerinin çevrelerinde ve ilim muhitlerinde kullanılmış, halk içinde yetişen şâirler, asırlar boyu hece vezni ile yazıp söylemeye devâm etmişlerdir. Hece vezni böylece günümüze kadar gelmiş, 20. yüzyıl başlarında ortaya çıkan millî edebiyât cereyanının ve daha sonra gelen şâirlerin tercih ettikleri bir nazım ölçüsü olmuştur.

Hece vezni ile yazılmış bir şiirde, bütün mısralarda aynı sayıda hece bulunur. Heceler, tek tek sayılarak o şiirin hangi hece ölçüsüyle yazıldığı anlaşılır. Hece vezninde bir’li heceden başlayarak 16 ve 20 heceliye kadar yazılanlar olmuşsa da en çok kullanılmışı, en işleği 4+3=7, 4+4+3=11, 6+5=11, 4+4=8’li şekilleridir. Hece vezninde, mısralardaki kelimelerin gruplanışından doğan ayrım yerlerine durak denir.

Durakların ayrılması keyfî olmayıp belli esasları vardır. Mısralar okunurken duraklarda hafifçe durulur. Duraklar hecede âhengin rûhu gibidir. Bu kelimenin bir hecesi bir durakta kalır da diğer heceleri öbür durağa geçerse âhenk bozulur. Bu, şâir için eksiklik ve kusur sayılmasına rağmen bâzı şiirlerde rastlanır. Bu bakımdan kelimelerin duraklara bölünüşü ustalık ve dikkat isteyen bir iştir. Böylece hece vezniyle yazılmış bir şiirin incelenmesinde vezni söylenirken hece sayısının yanısıra durakları da belirtilir. Meselâ:

Bir üs ta da / ol sam çı rak



Bir o lur du / ya kın ı rak

4 + 4 = 8

Bu iki mısraın alındığı şiir, hece vezninin 4+4 duraklı 8’li kalıbıyla yazılmıştır, denir. Bunun gibi:



İh ti da Bağ da da / se fer o lan da



At la dı hen de ği / geç ti genç Os man

6 + 5 = 11

Kayıkçı Kul Mustafa’nın destan tarzında söylediği bu şiir, hece vezninin 6+5 duraklı, 11’li kalıbıyla yazılmıştır denir.



Halk edebiyâtında 4+3=7 ve 4+4=8 hece kalıpları daha çok ilâhî, nefes, semâî ve mânilerde kullanılmış 4+4+3=11 ve 6+5=11’li kalıplar da âdetâ koşmalara has hece ölçüleri olmuştur. (Bkz. Nazım Şekilleri)

Hece vezninin ölçüleriyle duraklarının şu şekilde olması gerekir:

7 heceliler(4+3)olarak 2 duraklı



8 heceliler(4+4)olarak 2 duraklı

10 heceliler(5+5)olarak 2 duraklı

11 heceliler(3+3+3+2)olarak 4 duraklı, yâhut

(4+4+3)olarak 3 duraklı, yâhut

(6+5)olarak 2 duraklı

12 heceliler(6+6)olarak 2, yâhut

(7+5)olarak 2 duraklı

13 heceliler(8+5)olarak 2 duraklı

14 heceliler(4+3+4+3)olarak 4 duraklı, yâhut

(7+7)olarak 2 duraklı

15 heceliler(4+4+4+3)olarak 4 duraklı

16 heceliler(4+4+4+4)olarak 4 duraklı


Son takip: 21.10.2018 - 07:18
Konu ile alakali düsüncelerinizi yaziniz:



Ciltler: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

Tüm Konular A B C Ç D E F G H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü W V Y Z


· AHMED HASiB EFENDi · KiRPiK · MANGAN · LiRKUşU (Menura) · TURNABALIğI (Esox lucius) · HüSEYiN BiN TALLAL · SiKLOTRON · AçISAL MOMENTUM (Bkz. impuls) · GIRTLAK · MOLUK ADALARI · KiMYON (Cuminum cyminum) · BüYüK MiLLET MECLiSi (Bkz. Türkiye Büyük Millet Meclisi) · ULUBATLI HASAN · CEBELiTaRIK BOğAZI · ZEYREK (Bkz. Keten) · HIFI SiSTEMLERi · KOBAY (Cavia porcellus) · NöTRALiZM · KöSEM SULTAN (Bkz. Mahpeyker Sultan) · HINçAK KOMiTESi · ViZON (Mustela vison) · NOBELYUM · NERGiS (Narcissus) · KIZKUşU (Vanellus vanellus) · ABDüRRAHiM ARVASi · VANiLYA (Vanilla planifolia) · şEYH BEDREDDiN · SERi · GEN · BRAUN, Wernher Von · ABDULLAH BiN ABBAS · LENGüiSTiK · KARINCIK (Ventriculus) · AişE-i SIDDiKA · TOP ARABACILARI OCAğI · ALLERJi · HAYaTiZaDELER · KöKNAR (Abies) · JEODEZi · öMEROTU (Bkz. şerbetçi Otu) · LAğIM · ABDULLAH BiN öMER · GAZEL (Bkz. Nazım şekilleri) · MACARiSTAN · ULAşIM · DEVLETLER HUKuKU · iRaDE-i SENiYYE · ELASTiKiYET · METELiK · iSHAK çELEBi · Minare
· çiY · PALA · AKiKA · MiSYONER · MEDLER · KARADELiK · AMiL ALKOL · AHiD (Bkz. Ahde Vefa) · KITA SAHANLIğI · Taç MAHAL · KAMU HiZMETi (Bkz. Amme Hizmeti) · KOYUNOTU (Agrimonia eupatoria) · şOPEN (Bkz. Chopin, Frederic François) · AHMED YEKDEST CüRYANi · DENKLEM (Matematik) · YuSUF HAS HaCiB · çOBANüZüMü (Vaccinium arctostophylos) · FELç · KOSSUTH, Lajos · PICCARD, Auguste · ARI (Apis) · POLiViNiL ASETAT (Bkz. Reçine) · ORTA · BOA YILANI (Boa constrictor) · NMR · ViYADüK · MERDiVEN · YAPRAKBiTi (Aphis) · iBN-i BATTuTA · CELaL ESAD ARSEVEN · HINZIR DAğLARI · HALiL NiHaD BOZTEPE · çIğ · NEFRiT · KOCA YuSUF · KiRPiK · SEYşELLER · KSENOPHON · şiRKET-i HAYRiYE · BUYRULTU (Buyruldu)
· Ashabi kiram · Bitkiler · Cumhurbaşkanları · Dünya Devletleri · Dünya Dinleri · Dünya Şehirleri · Evliyalar · Hastalıklar · Hayvanlar · Hükümdarlar · Irklar · Kahramanlar · Latin Alfabesi · Meslekler · Osmanlı Padişahları · Osmanlı Savaşları · Peygamberler · Sağlık Bilgileri · Siyasetçiler · Spor Dallari · Tarihteki Devletler · Türkiye Şehirleri · Yazarlar · İslam Alimleri · İslami Mezhepler · Şahıslar · Şairler

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83


Google
 
Web ihya.org
CepAlem Gazeteler E-Kart E-Kitap Saglik Şiirler Sözlük
Kuran Meali Hadis Namaz Vakitleri Ingilizce Samil Fıkıh Fetva Rüya Tabiri
Kamus Hikayeler Forum Dini Terimler Haberler Oyun Resimler Ilahiler
Terimler isimler Sosyal Kavram Hadis Sözlügü imsakiye
Üniversite taban puanları ilmihal Rehber