Rüya Tabirleri
Açılış  Giriş Sayfası Yap
Favori  Sık Kullanılanlara Ekle
www.ihya.org 10. yilinda
IHYA ÜYE İŞLEMLERİ
Üyeadi:
Parola :
REHBER ANSIKLOPEDISI
SPONSORLU BAGLANTILAR
Secme Konular
· Arabi Aylar
· HANEFi MEZHEBi
· PRATiK BiLGiLER
· HENDEK SAVAşI (Ahzâb Gazâsı)
· KADiSiYE SAVAşI
· pH öLçEği (pH Cetveli)
· ENDüLüS EMEVi DEVLETi
· YERMüK SAVAşI
· MUSUL MESELESi
· KENDiR-KENEViR (Cannabis sativa)

Burayada Bak
· YüKSELTGENME (Bkz. indirgenme ve Yüseltgenme)
· GEiGER SAYICISI (Bkz. Radyoaktivite)
· iNTOKSiKASYON(Bkz. Zehirlenme)
· iSTATiSTiK
· JiMNASTiK (Bkz. Beden Eğitimi)
· KARNAVAL
· KONSTANTiN
· KüLTüRFiZiK
· LEHçE (Bkz. Diyalekt)
· MAGELLAN, Ferdinand
· MENSHIKOV, Aleksandr Danilovcih
· MITTERAND, François
· NiKRiS (Bkz. Gut Hastalığı)
· OPERA (Bkz. Edebî Türler)
· ORTA

Son Okunanlar
· DOMATES (Lycopersitcum esculentum)
· NMR
· MiSSiSSiPPi
· ROMANTiZM (Bkz. Edebî Akımlar)
· KROMOZOM
· ENVANTER
· MAHMuD PAşA CaMii
· IKTa
· MECAZ (Bkz. Edebî Sanatlar)
· OTLUKBELi MEYDAN MUHaREBESi

Ciltler: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20
Tüm Konular     A B C Ç D E F G H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü W V Y Z

DOMATES (Lycopersitcum esculentum)

Alm. Tomate (f), Fr. Tomate (f), İng. Tomato. Familyası: Patlıcangiller (Solanaceae). Türkiye’de yetiştiği yerler: Erzurum gibi yüksek yerler hâriç her yerde.

Kültürü yapılan bir sebze bitkisi. İlk olarak Güney Amerika’da (Peru) ortaya çıktığı söylenir. Domatesler şekil, renk, kullanma durumuna göre veya kültür çeşidine göre farklılık gösterirler. Taze tüketim için bugün orta büyüklükte yuvarlak, parlak ve çok iyi renk almış domatesler tercih edilir. Su ve salça çıkarılması için çok sayıda, küçük böbrek formundaki tohumlar, aynı zamanda çekirdekleri küçük çeşitler yetiştirilmektedir.

Domates, ılık ve sıcak iklimleri sever. Yaz mevsimi güneşli ve sıcak geçen yerlerde meyveleri şekerli, renkleri koyu kırmızı ve pek lezzetli olup, soğuk havaya dayanamaz. Toprağın geçirgen olmasını ister. Tınlı-kireçli, tınlı-kumlu veya tınlı topraklarda iyi yetişir.

Domates yetiştirilmesi: Bir metrekare için 5 gram tohum ile sıcak yastıklara (camekânla kaplı yer) ekilir. Tohumlar ekildikten sonra 2 cm kalınlığında çürüntü (yanmış ince gübre) serpilir, tahta ile bastırılır, sonra süzgeçli kova ile ılık su verilir. Soğuk ve donlu bölgelerde geceleri camlı çerçevelerin üstleri kalın hasırlarla örtülür, güneşli havalarda camlı çerçeveleri açıp bir saat kadar içerisi havalandırılır. Toprak kuruduğu zaman ılık suyla sulamalı, çıkan otları elle çekip çıkarmalıdır. Küçük domates fidecikleri üç dört yapraklı oldukları zaman ılık yastıklara 10 cm aralıklarla dikilirler. Havalarda don tehlikesi kalktıktan sonra bahçede hazırlanmış asıl yerlerine (arık) dikilirler.

Domates fideleri dikilecek toprak derin işlenmiş veya krizme (belleme) edilmiş olmalıdır. Bu şekilde hazırlanmış toprağa 100 metrekareye 250-500 kg kadar eski yanmış çiftlik gübresi verilir. Çiftlik gübresi bahçeye son veya ilkbaharda verilerek toprakla iyice karıştırılmış olmalıdır. Ayrıca fidelerin dikilecekleri ocaklara yarımşar kilogram kadar eski çürümüş gübre konur ve toprakla karıştırılır. Bundan başka yardımcı olarak 100 metrekareye 3 kg süper fosfat, 2 kg potasyum sülfat ve 3 kg da amonyum sülfat ve amonyum nitrat gibi sun’î gübrelerden serpilirse çok daha verimli netice alınır. Dikilecek domates fidelerinin bol köklü, kısa ve sert saplı, canlı ve yeşil yapraklı olması şarttır. Bahçe veya tarlaya dikilecek fideler arasında 50-75 cm ve fide sıraları üzerinde 30-40 cm mesâfe bırakılır. Can suyu verilir, gerekli zamanlarda çapalama ve sulamaları yapılır. Domatesler kızardığı zaman toplanır.

Domatesin kimyasal bileşimi kuru madde % 6.5, protein % 1,1, karbonhidrat % 4.2, selüloz % 0.5, kül % 0.5, kalsiyum % 13 mg olarak verilmiştir. Domates vitaminleri de ihtiva eder, her şeyden önce provitamin (beta karotin) (% 0.3-2.1 mg) ve vitamin C (% 10-30 mg), bundan başka B grubu vitaminleri, taze meyvede (yeşil) artan olgunlukla miktarı azalan pektinler de (% 1.3-2.5) bulunur. Aynı şekilde organik asitler (limon asidi, elma asidi) ve az miktarda olgunlaşmamış meyvelerde beslenme fizyolojisi bakımından mahzurlu olabilecek olan solanin mevcuttur. Olgunlaşma sırasında solanin kaybolmaktadır. Olgunlaşma sırasında şeker oranı oldukça artar, domatesin asıl renk maddesi alifatik vitamin etkili likopindir. Bunun yanında beta- karotin, ksantofil, flovonlar ve diğer pigmentler renkte hisse sâhibidir.

Bitkinin yapraklarında antibiyotik etkili zararlara karşı önemli madde, glikozidik etkili steroit tomatidin bulunur. Uçucu aroma maddeleri karbonil bileşikleri, esterler, uçucu asitler, alkoller, kükürtlü bileşikler ve terpen benzeri komponentlerden meydana gelmiştir. Domates ürünlerinin depolanması ve ısıtılması sırasındaki kahverengi olması domatesin renk maddesinin oksidasyonu ve aynı şekilde Maylard reaksiyonuna dayanmaktadır.

Domates sınırlı olarak depolanabilir, sonradan olgunlaşması amacıyla 2-3 ay soğuk depolarda saklanabilir.

Kullanıldığı yerler: Önemli sebzelerimizden olan domates olduğu gibi tüketilmekle birlikte, sıkılarak elde edilen öz suyu ya olduğu gibi veya yoğunlaştırılarak tuzlanmasından elde edilen salçası çok kullanılmaktadır.

Domates kuvvetle ezilirse ağırlığının % 90-96’sı suyuna geçer. Suyunun bileşiminde ortalama olarak su % 93.8, karbonhidrat % 4, protein % 1.1, yağ % 0.2, anorganik maddeler % 0.5’tir.

Kevgirden ve bezlerden geçirilerek kabuk ve çekirdeklerinden süzülen domates suyu tuzlanıp güneşte veya özel makinalarda yoğunlaştırılır, domates salçası elde edilir. Domates salçası mutfaklarımızdan hiçbir zaman eksik edilmeyen bir gıdâ maddesidir.


Son takip: 19.04.2018 - 10:28
Konu ile alakali düsüncelerinizi yaziniz:



Ciltler: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

Tüm Konular A B C Ç D E F G H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü W V Y Z


· MEZOPOTAMYA · SEMuD KAVMi · MUS’AB BiN UMEYR · OTLUKBELi MEYDAN MUHaREBESi · içOğLANI · NaSiRüDDiN TuSi · PARAFiN MUMU · GAYZER · MESCiD (Bkz. Câmi) · NEFROLOJi · DaVuD-i Tai · YARGITAY · KALIN BARSAK · SATUK BUğRA HAN (Bkz. Abdülkerim Satuk Buğra Han) · iL · ELMA ASiDi (Malik Asit) · KALMUKLAR · BALZAC, Honore de · GALILEO · DEFTER-i KEBiR · KAPAN · iHTiMaLLER HESaBI · RAYNAUD HASTALIğI · PERiYODiK KaNUN · AMELiYATHANE · DOğU KARADENiZ DAğLARI · SüLFAMiK ASiT · EKVADOR · YüKSELTGENME (Bkz. indirgenme ve Yüseltgenme) · iNTERPOL · ABDüLHAK HAMiD TARHAN · MAYA · SODA · HiGROMETRE · MATRiS · HAçOVA MEYDAN MUHaREBESi · PEDiATRi · SANaYi VE TiCaRET BAKANLIğI · iHVaNü’S-SAFa · iBN-i MECDi · şaHPuR · TüZEL KişiLiK (Bkz. şahsiyet) · SüLFiT işLEMi (Bkz. Kâğıt) · KEçi BOYNUZU (Bkz. Harnup) · iRaDE · çIRAğAN SARAYI · TiYOSüLFAT · OSMAN TURAN · PiSTON · ORTHOPTERA (Bkz. Düzkanatlılar) · Minare
· BURUN · SaMaNiLER · NAFTA (Kuzey Amerika Serbest Ticâret Anlaşması) · SADRaZAM · YAğLAR · AKDENiZ OYUNLARI · BöBREK YETMEZLiği (Bkz. üremi) · HAYaLi iHRaCaT · MUSTAFA NuRi PAşA · KiMYON (Cuminum cyminum) · SEMBOLiZM (Bkz. Edebî Akımlar) · BiZAM SIçANI (Bkz. Misk Faresi) · KILKURDU · GECESEFaSIGiLLER (Nyctaginaceae) · KUZEY BUZ DENiZi · GANJ NEHRi · AğUSTOSBöCEği (Cicada plebeja) · KARA (Emir) ALi · FiZiKOKiMYa · HaFIZ-I POST · HAFSA BiNTi öMER · iSMaiL ALEYHiSSELaM · GAYZER · iNDiYUM · LONDRA · HALKEVLERi · PEDiATRi · ELHAMRA SARAYI · YILDIZ PARKI · YüZüK · RaGIB GüMüşPALA · SERDENGEçTi (Bkz. Dalkılıç) · CERRAHHaNE-i aMiRE · KIYI BANKACILIğI · FINDIK (Coryllus avellana) · BEKiR KüTüKOğLU · JEOMORFOLOJi · SOLAKLIK · MUşAMBA · şiiLiK
· Ashabi kiram · Bitkiler · Cumhurbaşkanları · Dünya Devletleri · Dünya Dinleri · Dünya Şehirleri · Evliyalar · Hastalıklar · Hayvanlar · Hükümdarlar · Irklar · Kahramanlar · Latin Alfabesi · Meslekler · Osmanlı Padişahları · Osmanlı Savaşları · Peygamberler · Sağlık Bilgileri · Siyasetçiler · Spor Dallari · Tarihteki Devletler · Türkiye Şehirleri · Yazarlar · İslam Alimleri · İslami Mezhepler · Şahıslar · Şairler

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83


Google
 
Web ihya.org
CepAlem Gazeteler E-Kart E-Kitap Saglik Şiirler Sözlük
Kuran Meali Hadis Namaz Vakitleri Ingilizce Samil Fıkıh Fetva Rüya Tabiri
Kamus Hikayeler Forum Dini Terimler Haberler Oyun Resimler Ilahiler
Terimler isimler Sosyal Kavram Hadis Sözlügü imsakiye
Üniversite taban puanları ilmihal Rehber