Rüya Tabirleri
Açılış  Giriş Sayfası Yap
Favori  Sık Kullanılanlara Ekle
www.ihya.org 10. yilinda
IHYA ÜYE İŞLEMLERİ
Üyeadi:
Parola :
REHBER ANSIKLOPEDISI
SPONSORLU BAGLANTILAR
Secme Konular
· Arabi Aylar
· HANEFi MEZHEBi
· PRATiK BiLGiLER
· HENDEK SAVAşI (Ahzâb Gazâsı)
· KADiSiYE SAVAşI
· pH öLçEği (pH Cetveli)
· ENDüLüS EMEVi DEVLETi
· YERMüK SAVAşI
· MUSUL MESELESi
· KENDiR-KENEViR (Cannabis sativa)

Burayada Bak
· SüNGERTAşI
· CEAUSESCU, Nicola
· EDEBiYaT-I CEDiDE
· NEVEVi
· RADYOiZOTOP
· WATT, James
· YELTSiN, Boris Nikolayeviç
· LAMi, Giovanni
· MENSHIKOV, Aleksandr Danilovcih
· PAULING, Linus C.
· SüPERiLETKENLiK
· TAHT
· TEKPARMAKLILAR (Perissodactyle)
· YILDIRIM (Bkz. Paratöner)
· YILDIZ PARKI

Son Okunanlar
· CaHIZ
· ABDURRAHMAN BiN MEHDi
· HAVAKiRLiLiği
· KURTULUş SAVAşI (Bkz. istiklal Harbi)
· KiTaBE
· HURuFiLiK
· MüLKiYE
· şIRA
· ABDURRAHMAN ARVASi
· MEHTER

Ciltler: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20
Tüm Konular     A B C Ç D E F G H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü W V Y Z

CÂHIZ

edebiyat, zooloji ve antropoloji âlimi. İsmi, Amr bin Bahr bin Mecnûn el-Kinânî el-Fakîmî el-Basrî olup, künyesi Ebû Osmân’dır. Basralı olup, Zeys kabîlesindendir. Biraz şaşı ve patlak gözlü olduğu için, Câhız ismiyle anılmış ve böyle meşhur olmuştur. 767 (H. 150) senesinde Basra’da doğdu. 869 (H. 255) senesinde aynı şehirde vefât etti.

Câhız, Bağdat ve Basra’da ilim tahsil etti. Ebû Ubeyde, Esmaî, Ebû Zeyd el-Ensârî’nin derslerini dinledi. Sapık yollardan olan Mûtezile fırkasının tanınmış âlimi Ebû İshâk İbrâhim bin Seyyâr el-Besrâ el-Belhî, Câhız’ın keskin zekâ ve kâbiliyetini görerek, onu elde etti. Eserlerini felsefecilerin bozuk fikirleri ile dolduran Ebû İshâk Câhız’ın saf zihnini de ifsât etti. Bir taraftan fen ve edebiyât ilimlerinde yetiştirirken, diğer yandan onun îtikâdını bozdu. Küçük yaşta ilmî araştırmaları tâkib eden, hattâ bu maksatla yapılan toplantılara iştirâk eden Câhız, kısa zamanda yetişerek, ilmî konularda eserler vermeye başladı. Câhız’ın kâbiliyetini ve zekâsının üstünlüğünü gören Mûtezile’nin önde gelenleri, ona büyük alâka gösterip maddî yardım sağladılar. Böylece kendi sapık îtikatlarına göre yetişmesinde destek oldular.

Edebiyat sâhasında da meşhûr olan Câhız, fesâhat ve belâgatta çağdaşlarını geride bıraktı. Ehl-i sünnet âlimlerinden bâzıları, onun belâgat ilmine dâir yazdığı eserlerden faydalandılar. Eserlerinden birini okuyan Halîfe Me’mûn, onu sarayına aldı. Vezir İbn-i Zeyyâd, Câhız’ı koruyarak ilmî çalışmalarında destek oldu.

Câhız, devrinin en büyük zooloji ve antropoloji âlimiydi. Hayvanların her türünü inceledi. Eserlerinde hayvanların yaşayışları hakkında ince bilgiler verdi ve hayvanları deney için kullanan ilk âlim oldu. Tedkik ve deneylerini, o konu hakkında doğru bilgi elde edinceye kadar sürdürdü. Hayvanlardaki uzvî değişiklikleri de inceledi. Hayvanların âdetlerini ve husûsiyetlerini izâh ederken, Allahü teâlânın onları yaratmasındaki hikmeti de gözler önüne serdi.

Câhız, kendi düşüncelerini, eserlerinde hayvanları konuşturmak sûretiyle ortaya koydu. Bu durum daha önce doğu edebiyâtlarında Kelîle ve Dimne ile Hint’te, 13. asırda Mesnevî-i şerîf ile Mevlânâ’da görülür. Câhız’dan tam sekiz asır sonra dünyâya gelen 18. asır Fransız edebiyâtçısı La Fontentaine, onun hayvanları konuşturma üslûbunu taklid ederek üne kavuşmuştur. İlk defâ hayvanları konuşturma sanatını ortaya çıkaranın La Fontaine olduğu batılılarca iddiâ ediliyorsa da, onun bu sanatı Câhız’dan ve diğer Müslüman milletlerin edebiyatçılarından aldığı açıkça ortaya çıkmaktadır.

Avrupa bilginleri, milletlerarası ilmî toplantılarda, teneffüs faaliyetinin sâdece akciğerlere mahsus olmadığını, teneffüsün ciltteki delikler vâsıtasıyla da yapıldığını ilk ortaya çıkaranların kendileri olduğunu söylerler. Fakat bu arada Câhız’ı zikretmeyi kasten unutur görünürler. Halbuki Câhız, asırlar önce bu hakîkatı ortaya koyan tek âlimdir. El-Hayvân isimli eserinde şöyle demektedir: "Her kıl dibinde, bedenin teneffüsünü temin eden delikçikler mevcuttur. Şâyet bunlar olmasaydı, insan ilk anda ölürdü." Bu, Câhız’ın, tecrübeleriyle ortaya koyduğu açık bir hakîkattır.

Câhız ilk defâ kuru destilasyona tâbi tutmak sûretiyle hayvan gübresinden amonyak elde etmeyi de başarmıştır.

Halîfe Mütevekkil zamânında saraydan çıkarılan Câhız, Basra’ya yerleşti. Orada uzun bir ömür sürdü. Nihâyet 869 senesinde Basra’da öldü. Öldüğü zaman kucağında ilmî birçok kitap bulunuyordu.

İlmî konularda araştırma yapan kimseler, Câhız’ın eserlerinden büyük ölçüde istifâdeyle, buluşlarını da tasdik etmişlerdir. Kazvînî ve Demîrî gibi zoologlar onun eserlerinden çok faydalanmışlardır. Edebî alanda da kendisinden sonra yetişenlere tesiri çoktur. Birçok edebiyâtçı, eserlerini yazarken Câhız’ı taklid etmiştir.

Eserleri:

Çeşitli konularda ilmî eserler yazmış, bir kısım eserlerinde ise, insan psikolojisi üzerine geniş bilgiler vermiştir. Edebiyât, antropoloji ve tabîat ile ilgili eserlerinden bâzıları şunlardır:

1) Kitâb-ül-Hayvân: Bu eserinde, hayvanların güçleri üzerinde araştırma yaptı. Hayvanın doğumu, yetişmesi, terbiyesi ve yiyecekleri hakkında geniş bilgiler verdi. Yine hayvanın sıcak, soğuk, güneş ve gölgeden etkilenmesini, insanlara olan yakınlığını da inceledi. 2) Kitâb-üz Zerven-Nahl: Ekin ve hurma hakkındadır. 3) Kitâb-üs-Sürâha vel-Hucâna: Nesebi asîl olanlar ve olmayanlar hakkındadır. 4) Kitâb-üs-Sudân ve Bizzâm: Siyah ve beyaz ırklara dâirdir. 5) Kitâb-ül-Meâdin: Mâdenler hakkındadır. 6) Kitâb-ül-Mesâil: Kibir ve kıskançlık hakkındadır. 7) Kitâb-ün-Nisâ: Kadınlarla ilgilidir. 8) Kitâb-ül-Beyân vet-Tebyîn: Edebiyâta dâirdir. 9) Risâle fî Beyânı Fezâil-il-Etrak: Türklerin üstünlüklerini anlatan bir eserdir. 10) Kitâb-ül-Mârifet, 11) Kitâb-ür-Reddi alen-Nasârâ, 12) Kitâb-ül-Lüsûs, 13) Kitâb-ül-Esnâm, 14) Kitâb-ül-Mîzâh vel-Ciddi, 15) Risâletün fî Kitab-il-Kimyâ, 16) Kitâb-ül-Âlim vel-Câhil. Ayrıca zamânın ticârî hayâtını anlatan birçok risâlesi vardır. Câhız’ın edebî ve ilmî eserlerinin sayısı 390’ı aşmaktadır.


Son takip: 22.09.2018 - 12:02
Konu ile alakali düsüncelerinizi yaziniz:



Ciltler: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

Tüm Konular A B C Ç D E F G H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü W V Y Z


· KAşIKçI ELMASI · SAFiYYE BiNTi HUYEY · ABDULLAH BiN öMER · üMMü SELEME · KEDiOTU (Valeriana officinalis) · KEMiRGENLER (Rodentia) · NEFRiT · ROUSSEAU, Jean Jacques · BAYKAL GöLü · iBN-i CüBEYR · ALi FEHMi CABiç · iNKALAR · çOCUK ESiRGEME KURUMU · ZENGiLER (Musul Atabeyliği) · çORUH NEHRi · BiSiKLET · iSTiRiDYE AVCISI (Haematopus ostralegus) · SiNGAPUR · KATOT IşINLARI · ZEYREK (Bkz. Keten) · MAYMUNCUK · ADRES · HIDIRELLEZ · CaHiLiYE DEVRi · ETiLEN OKSiT · SiLiKON · AşiYAN · TEPEDELENLi ALi PAşA · DOMUZ (Sus) · DiYaNaT · KRUVAZöR · ATKUYRUğU OTU (Equisetum arvense) · AKRABA · MUHARREM KARARNaMESi (Bkz. Düyun-ı Umumiye) · DENiZşAKAYIKLARI (Actiniidae) · ELEKTROFOREZ · BALDIRAN (Conium macilatum) · TAHSiSAT · EBü’L-HAYR RuMi · TRiKLOROETAN · BAKTERi (Bakteria) · GALILEO · HACI CEMaL öğüT · PARiS ANTLAşMASI · MEKSiKA · HiCRi YIL · ZEKa GERiLiKLERi · BiNBiRDELiK OTU (Hypericum perforatum) · TEL · iHRaCaT · Minare
· BiLANçO · PEYGAMBERDEVESi (Mantis religiosa) · EROL GüNGöR · BAKLA (Vicia faba) · YONCA (Medicago) · öDEMELER DENGESi · HAYaT BiN KAYS EL-HARRaNi · LEWiS, Gilbert Newton · TRABLUSGARP · HANiFLiK · GAZ SAYACI · HiDRAT · DENiZALTI · DEV · UN · KiTAPLIK · NEWTON, Sir Isaac · NESiBE GEVHER HaTUN · KABAK (Cucurbita) · BüYüK SAHRA · SOSYALiZM · BENi KUREYZA · TONGA · FERMUAR · TARTARiKASiT · GASSaNiLER · MORMONLAR · FETiHNaME · TiYAZiN · KERDERi · BADANA · GAZOZ · MüDERRiS · MANYETO · LEMMiNG · KIRIKKALE · ROMMEL, Erwin · AMiL ASETAT · SAC · LOHUSALIK (Loğusalık)
· Ashabi kiram · Bitkiler · Cumhurbaşkanları · Dünya Devletleri · Dünya Dinleri · Dünya Şehirleri · Evliyalar · Hastalıklar · Hayvanlar · Hükümdarlar · Irklar · Kahramanlar · Latin Alfabesi · Meslekler · Osmanlı Padişahları · Osmanlı Savaşları · Peygamberler · Sağlık Bilgileri · Siyasetçiler · Spor Dallari · Tarihteki Devletler · Türkiye Şehirleri · Yazarlar · İslam Alimleri · İslami Mezhepler · Şahıslar · Şairler

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83


Google
 
Web ihya.org
CepAlem Gazeteler E-Kart E-Kitap Saglik Şiirler Sözlük
Kuran Meali Hadis Namaz Vakitleri Ingilizce Samil Fıkıh Fetva Rüya Tabiri
Kamus Hikayeler Forum Dini Terimler Haberler Oyun Resimler Ilahiler
Terimler isimler Sosyal Kavram Hadis Sözlügü imsakiye
Üniversite taban puanları ilmihal Rehber